Arjan in Afrika

Ex-patiënt

2012-02-07T08:21:00.001Z

Als ik al niet beter was geworden van de gele tabletjes, zou ik het geworden zijn van de digitale beterschapswensen die ik naar aanleiding van mijn vorige bericht kreeg - bedankt! Of anders wel van de stapel kerstgroeten die ik gisteren (!) in mijn postvak aantrof…;-) De sneeuwtafereeltjes komen precies op tijd om toch in ieder geval de gedàchte aan een welkome verkoeling op te roepen, terwijl hier het kwik aan zijn opmars begonnen is. In ieder geval wilde ik de meelevende en misschien zelfs een beetje bezorgde lezer maar niet te lang in het ongewisse laten over het feit dat ik weer op de been ben. Kortom: hier spreekt een blije en dankbare ex-patiënt.

Het leek me goed om meteen maar wat van de dezelfde tabletten aan te schaffen voor als ik weer eens op reis ga. Medicijnen kun je hier zonder recept kopen, dat is prettig. Maar zaterdag was de apotheek gesloten. Toen ging ik maar boodschappen doen. In één van de marktsteegjes stuitte ik op een medicijnverkoper (met tafel vol doosjes, stripjes en anderszins verpakte pilletjes) en daar zag ik dezelfde wondertabletjes staan. ‘Waarom ook niet?’, dacht ik, maar ik keek wel even nadrukkelijk naar de houdbaarheidsdatum en of ze in de originele verpakking zaten. Omdat ik meteen twee kuren nam, ging de verkoper akkoord met een kwantumkorting van 100 franc (15 cent) en zo werd ik voor een goeie medicijnknaak de tevreden bezitter van twee malariakuren.

Misschien dat ik binnenkort toch nog een keer de kliniek van binnen zal moeten bekijken, want ik krijg het idee dat mijn linkeroor aan het verstoppen is. En een taalkundige die niks kan horen is natuurlijk een beetje een sneu geval. Buiten dat ben ik er trouwens toch al kind aan huis (in de kliniek dus), want zoals gezegd werkt mijn Matal taalhelper daar als verpleger. De ene keer werken we op het SIL-kantoor, de andere keer in een ruimte in de kliniek.

Nu hoop ik dat mijn gebit mij voorlopig nog niet in de steek laat, want de dichtstbijzijnde goeie tandarts zit helemaal in Garoua, een paar uur reizen in een hutje-mutje busje hiervandaan. Alleen van het idee zou ik al kiespijn krijgen…

Malaria

2012-01-31T11:16:00.003Z

Al een paar dagen voel ik me niet lekker. Het is een samenraapsel van vage klachten die elk voor zich niet al te hevig zijn maar die mij alles bij elkaar toch een gevoel van algehele lamlendigheid bezorgen: een beetje misselijk, licht draaierig, zweterig (maar het hete seizoen is juist ook aan zijn opmars begonnen), her en der wat spierpijn en niet veel eetlust.

Het is eind vorige week begonnen en toen was ik op bezoek bij mijn (enige) Nederlandse collega, in haar afgelegen dorp. We reisden samen terug naar Maroua. Onderweg stopten we nog bij een schooltje om iemand te groeten – een leraar die deel uitmaakt van het taalcomité van mijn collega had onlangs zijn vader verloren. De leraren hadden net een toerustingsmiddag. Voordat we weggingen vroeg de voorzitter aan mijn collega of ze nog een woordje voor hen had en of ze mij even voor kon stellen. Toen ik daar stond te glimlachen kreeg ik plotseling een gevoel alsof ik bijna flauw zou gaan vallen dus ging ik maar snel zitten. Voorovergebogen op het bankje zal ik niet de meest verpletterende indruk hebben achtergelaten, maar ik was allang blij dat ik geen gênante scènes veroorzaakt heb.

Hier ziek zijn voelt toch iets anders dan in Nederland. Onwenniger, verontrustender. Als ik voorheen ziek was, had ik vaak wel een idee wat er aan de hand was, hoe het ongeveer zou verlopen en wat me te doen stond. Maar wie zal zeggen of diezelfde klachten nu niet duiden op een enge tropische ziekte?

Mijn collega zei dat het ook zou kunnen zijn dat het weekje in haar dorp gewoon veel energie had gekost: een vreemde plek, mensen die constant aan het hek komen, water dat bijna op raakt, en dergelijke. "Andere mensen die bij mij op bezoek kwamen, hadden dat ook." Maar ik wil helemaal niet zijn als die andere bezoekers, die voor een paar weken heen en weer vanuit Nederland kwamen. Een beetje Afrika moet ik toch wel kunnen hebben!

Eenmaal thuis knapte ik nog niet echt zienderogen op en gistermorgen voelde ik mij nog steeds niet in orde. Toen heb ik de bijsluiter van mijn malariapillen er maar eens op nageslagen. Oei, dat zou het toch best eens kunnen wezen…! Ik had eigenlijk gedacht dat malariamuggen alleen gedijen in het regenseizoen en dat hebben we al lang en breed achter de rug. Zo op het oog is er geen mug meer te bekennen. Maar het kan natuurlijk dat er nog ergens een doorbijter rondgevlogen heeft. Het hoeft er tenslotte ook maar één te zijn...

Ik besloot om me te laten testen. Een collega moedigde me nog aan door te zeggen dat je er maar het beste vroeg bij kon zijn, want als je erg gaat braken kun je geen tabletten meer slikken en moet je aan het infuus… Ik dus per brommertaxi naar een ziekenhuisje hier verderop.

Prettig dat het hier allemaal zonder afspraak gaat. Dat zou ook niet werken. Ten eerste heeft niet iedereen een telefoon en als ze die hebben, heb je grote kans dat hun krediet op is. En sowieso is het geen cultuur van afspraken. Je gaat gewoon langs en dan word je te woord gestaan. Dat je een tijdje moet wachten neem je voor lief, dat ben je hier wel gewend.

De kliniek is een toonbeeld van Zwitserse properheid en degelijkheid en christelijk bovendien. Het enige dat een beetje rommelig aandeed waren de patiënten die buiten en binnen stonden, zaten of lagen te wachten om verder geholpen te worden.

Eerst moest ik voor een paar centen een patiëntenboekje kopen. Dat moet je vervolgens in één van de kastjes leggen die naast de diverse spreekkamers hangen en dan word je vanzelf een keer binnengeroepen.

Dokter Moussa was erg vriendelijk en zijn assistente noteerde gewillig de symptomen die ik noemde. Op het gebied van lichaamsdelen en -functies kan mijn Franse woordenschat nog wel wat aanvulling gebruiken, merkte ik. Ook even wegen: 60 kilo…?! Normaliter is de weegschaal toch minstens 7 kilo guller. Maar het ligt vast aan de weegschaal, want ik had nog geen last van slobberende kleren of iets dergelijks.

Vervolgens moest ik 1400 frank (iets meer dan 2 euro) betalen bij een getraliede kassa, waar ik een bonnetje meekreeg voor het lab. Daar werd ik snel geholpen: één vingerprikje (ik registreerde nog dat hij een nieuwe prikker gebruikte, dus dat zat wel goed) en het was gebeurd. Na enige tijd wachten kon ik weer bij dokter Moussa terugkomen. Ik bleek inderdaad een een lichte mate van malaria te hebben. Nou, in ieder geval prettig om dat duidelijk te hebben. Ik kreeg een medicijn voorgeschreven waarvoor ik weer eerst bij dezelfde kassa moest afrekenen.

Ik stond geduldig in de ‘rij’ op mijn beurt te wachten, maar de dame achter de tralies wenkte naar me dat ik haar het geld kon geven. Waar had ik het aan verdiend dat ik voor mocht gaan? Toch nog iets als een voorkeursbehandeling voor blanken? Toen kwam ook nog mijn Matal taalhelper langs, die daar als verpleger werkt. Hij ging mij voor naar de medicijnuitgifte en regelde even mijn tabletten, zodat ik ook daar niet hoefde wachten. Het heeft zijn voordelen om ‘connecties’ te hebben.

Ik kreeg een kartonnetje met gele tabletjes in drukstripjes mee, waarop eenvoudige tekeningetjes stonden om aan te geven wanneer ze ingenomen moesten worden: ’s ochtends (zonnetje) en ’s avonds (maantje), vier tegelijk, drie dagen lang. Dat die kleine goedkope tabletjes een ziekte als dit de kop in zouden kunnen drukken… Vanuit Nederland had ik een ris peperdure pillen (Malarone) voor datzelfde doel meegenomen. Die kunnen dus nog even in de kast blijven liggen, voor een volgende keer. Het hoeft inderdaad niet per se hoe duurder, hoe beter te zijn. We zullen het wel zien.

Houd de dief!

2012-01-18T09:57:00.002Z

Mijnheer B. heeft behalve het huis waar ik in woon nòg een huis in Maroua, terwijl hij zelf in Yaoundé woont, ook in een huis, mag ik aannemen. Hij heeft er dus drie. Hij werkt dan ook op een ministerie. Maar het is nooit leuk als er iets gestolen wordt en dat is kort geleden gebeurd, uit het andere huis hier in de stad. Er woonden wel een bewaker en ook nog een huurder op hetzelfde erf, maar oom B. had zijn neef Oumarou gevraagd om bij zijn afwezigheid een extra oogje in het zeil te houden.

Oumarou woont op hetzelfde erf als ik. Natuurlijk was hij geschrokken en verontwaardigd toen hij de diefstal opmerkte. De dief had onder andere een tapijt en een koelkastje meegenomen. Gelukkig niet de televisie, want die had Oumarou zelf geleend om daar ’s avonds naar te kijken. Dat had hij tussen twee haakjes wel gedaan buiten medeweten van zijn oom, die niet wilde dat er met zijn spullen gesleept werd. En toen oom B. laatst aankondigde dat hij naar Maroua zou komen, had Oumarou dan ook in allerijl de tv teruggebracht, achterop een motortaxi. (‘s Avonds, want als de politie je met een waardevol apparaat signaleert waar je geen aankoopbon van kunt laten zien, ben je de sigaar!) Maar oom stelde zijn komst uit omdat hij een kind gekregen had en zo kwam de televisie dus weer retour op ons erf. En dat was nu een gelukkige omstandigheid, want voor een dief is dat natuurlijk kat in 't bakkie.

Het gekke was (ik heb het hele verhaal van Oumarou) dat er geen sporen van inbraak te zien waren. Er moet dus een sleutel zijn gebruikt. De conclusie was gauw getrokken: het moet de bewaker zijn geweest. Politie erbij gehaald en bewaker verhoord. Deze had daarbij gezegd dat hij de bewuste avond vergeten was de toegangspoort te vergrendelen, suggererend dat er een dief van buiten gekomen was. Maar een dag na het verhoor had hij wel de benen genomen, wat hem er natuurlijk niet minder verdacht op maakte. Ondertussen waren er bij oom B. kennelijk ook twijfels gerezen over de eerlijkheid van zijn neef, die immers over een sleutel beschikte. Toen Oumarou mij dat vertelde, drukte hij mij op het hart om niets tegen zijn oom te vertellen over de tv, mocht hij mij soms opbellen om inlichtingen in te winnen. Ik zei: ‘Kun je niet beter gewoon vertellen, dat je de tv geleend had?’ Nee, dat kon niet, want hij werd niet geacht het ding in huis te hebben. Ik hoopte van harte dat oomlief mij niet zou opbellen, want dat zou me nog voor een dilemma stellen. Ik kan moeilijk liegen dat ik van geen tv afweet terwijl ik die elke avond aan had horen staan. Maar een goede relatie met Oumarou is toch ook erg belangrijk.

Inmiddels lijken de zaken een andere wending genomen te hebben. De vermeende dief (dus de bewaker van het huis van ome B.) is gepakt. Oumarou had daar al vertrouwen in, want iemand kon hier toch niet onopgemerkt blijven, ‘het is hier Yaoundé niet’. Mij leek het een speld in een hooiberg, maar een vriend van Oumarou had de bewaker inderdaad gesignaleerd. Daarop heeft Oumarou eigenhandig een arreastatieteam georganiseerd, bestaande uit een gespierde kennis, en die heeft de verdachte bij de kladden gegrepen en naar het bureau gebracht.

‘Wat gebeurt er als iemand niet wil bekennen?’ vroeg ik. ‘Dan wordt hij gemarteld, in het gebouw van de ‘117’, die mannen die in zwart uniform.’ Oei, dat klinkt niet mals… Maar vooralsnog is het de fase van hoor en wederhoor. Er zijn al twee zittingen geweest en vandaag zou er nog één volgen. Er moeten nieuwe getuigen opgetrommeld worden, want nu beschuldigt de bewaker neef Oumarou ervan dat deze zelf de boel verdonkeremaand heeft! Arme Oumarou – het is zo’n rustige, hulpvaardige en beleefde jongeman! (“Goedemorgen meneer Arjan!” “Meneer Arjan, tot straks!”, etc.). Ik hoop dat hij binnenkort weer rustig in zijn kamer tv kan kijken. Er staat namelijk al een vervangend exemplaar te wachten, dat zelfs groter is dan dat van zijn oom. Er moet alleen nog wel een reparateur bij komen, want hij is kapot en over een paar dagen begint de Africa Cup…

Kerstpakketjes

2011-12-28T08:30:00.000Z

Voor de buren in mijn straat had ik kleine kerstpakketjes gemaakt: voor elk erf een pond suiker en twee kleine puntzakjes thee. Yaya, de eigenaar van het buurtwinkeltje, had de suiker allemaal netjes afgemeten en met de thee in plastic zakjes verpakt. Ook wilde ik er nog een kalender met het bijbelboek Jona erop bij geven. Ik vond het wel een mooie gedachte om op deze manier een kerstcadeautje met een kennismakingsgeschenkje te combineren. Het was mijn bedoeling om het pakketje telkens af te geven aan een soort centrale man, die dan vervolgens zou moeten zorgen dat het geschonkene de hele familie ten goede zou komen. In mijn verbeelding zag ik de mensen al zitten, genoeglijk in een kringetje om een vuurtje, de handen gevouwen om een kroes zoete thee, in dankbare gedachtenis aan de nieuwe ‘nasara’ in de straat.

Maar toen ik langs ging waren de mannen van huis en de aanwezige vrouwen en kinderen hoorden dan misschien wel tot één familie maar woonden toch weer in verschillende huizen, dus ik vraag mij af of het wel tot de bedoelde harmonieuze centrale theekransen is gekomen. Wel werd ik overal allerhartelijkst ontvangen. Bij één van de huizen kreeg ik een drie weken oude baby in de armen gedrukt en in een ander huis gunde een omaatje mij een blik op de stomp van haar afgezette been.

Het aantal mensen per erf was hoger dan ik verwacht had, waardoor ik mijn ene pondje suiker een beetje schameltjes vond overkomen. En buurtkinderen van verderop hadden mij met mijn zak met cadeautjes gesignaleerd en waren mij geduldig waren gevolgd, als de rattenvanger van Hamelen, in de hoop dat ik uiteindelijk ook bij hen thuis langs zou komen. Maar ik wilde niet buiten mijn stuk straat gaan uitdelen, uit vrees voor het spreekwoordelijke hek van de dam. De pakketjes waren alleen bedoeld voor de directe buren. En weliswaar wilde ik ook de aandacht vestigen op het kerstfeest, maar niet zelf bekend komen te staan als een cadeautjes rondstrooiende kerstman.

Daar zou ik trouwens nog een hele dagtaak aan krijgen, want de vraag lijkt toe te nemen, misschien wel als onmiddellijk resultaat op mijn actie. Gisteren vroegen een stel jochies uit mijn straat om een ‘bonbon’. Ze weten blijkbaar dat de guaveboom leeg is, dus gooien ze het nu over een andere boeg (maar help, er komen alweer nieuwe vruchtjes aan…!) En van de week kwam ik onderweg een ander jongetje tegen dat mij begroette met alleen maar ‘le cadeau’, uitgesproken op een toon van ‘Ik kom mijn bestelling ophalen’. Van kinderen kan ik het nog aardig hebben en die kan ik ook gemakkelijker afschepen. Minder raad weet ik als het volwassenen zijn. Gistermiddag kwam er een buurman op mij toe en onder de weinige woorden Fulfulde die ik begreep kon ik in ieder geval het centrale woord ‘geld’ opmaken. Hij was één van de buurmannen die bij mijn erfbezoeken afwezig waren, dus daar had hij ongetwijfeld van gehoord en misschien wilde hij nu gewoon zijn recht laten gelden. Gelukkig lachte hij er nog wel bij en hij schudde hartelijk mijn hand, dus ik lachte ook maar. Blijven lachen, dan kom je het verst.

Een collega zei later dat’s morgens vroeg een beter moment zou zijn geweest, want dan zijn de mannen nog thuis. En misschien zou ik ook Oumarou, de jongeman met wie ik op hetzelfde erf woon, kunnen inschakelen als bemiddelende figuur in mijn contacten met de buurt. Ik heb hem in ieder geval maar van mijn kerstpakketenactie verteld, dus als ik er onbedoeld een potje van gemaakt heb kan hij hopelijk een beetje puin voor mij ruimen.

Sandwich

2011-12-19T10:43:00.001Z

Vorige week heb ik een introductiecursus Fulfulde gevolgd. Dat is hier in de wijde omgeving de handels- en omgangstaal tussen mensen van verschillende bevolkingsgroepen. Bijvoorbeeld op de markt, op straat, maar ook in de kerk. Daarnaast zijn er de Fulbe (zeg ‘Foelbee’) zelf, voor wie het de moedertaal is. De taal heeft een enorm verspreidingsgebied, van West- tot Oost-Afrika, vooral ten zuiden van de Sahara. De Fulbe waren oorspronkelijk nomadische veehoeders. Die zijn er nog steeds, maar er zijn er ook veel die zich hebben gesetteld in steden en dorpen. Ook in Maroua wonen er veel en in de wijk waar ik woon vormen zij zelfs de meerderheid. Mijn buurman is ook een ‘Pullo’ (enkelvoud van Fulbe, die ook wel ‘Fulani’ of ‘Peul’ genoemd worden). De Fulbe zijn hoofdzakelijk moslim. Een taal die zo wijd verbreid is heeft natuurlijk heel veel verschillende dialecten. Alleen al in Kameroen zijn er grote regionale verschillen. Het is niet de taal die ik bestudeer voor mijn werk (dat is het Matal), maar voor het dagelijks leven hier is het wel goed om de taal een beetje te kennen.

Goed, de cursus dus, of eigenlijk de pauze. Tussen het ochtend- en middagprogramma zat namelijk drie uur. Donderdag had ik na het ochtendprogramma eerst nog buiten wat achter de computer gewerkt. Ik stond op het punt om mijn brood te gaan opeten, toen een Kameroener aan kwam. Deze ging even het prikbord bekijken maar toen ik opstond sprak hij me aan en stelde zich aan me voor. Hij zei dat hij werkte voor het bisdom, iets met straatkinderen en onderwijs. Om zijn nek hing een officieel uitziend plaatje met de naam van een organisatie. In één moeite door vroeg hij of ik iets te doen had. Ik zei dat dat niet zo was totdat we weer verder zouden gaan met de cursus. Of ik niet met hem mee wilde gaan om ergens iets te eten. Ik wees op het brood dat ik bij me had maar dat mocht kennelijk geen volwaardige middagmaaltijd heten. ‘Wat is er mis met mijn stokbroodje met zelfgemaakte bananenchutney?!’ dacht ik en ik voelde me erg overrompeld door het hele gebeuren, maar wilde ook niet cultureel ongepast zijn door botweg te weigeren. Ik dacht: ‘Goed, we gaan snel even ergens langs de weg wat drinken en dan ga ik gauw weer terug en eet ik alsnog mijn brood op’, maar hij zei dat hij verderop een tentje wist, zo kon ik gelijk de stad een beetje verkennen. Ik dacht bij mezelf: ‘Dat doe ik graag op mijn eigen tijd’, maar voor ik het goed en wel door had zat ik al op een brommertaxi, tussen de chauffeur en Vlotte Babbel in – zijn echte naam ben ik vergeten. Bij een ‘sandwich’ in de middagpauze had ik mij toch iets anders voorgesteld…

Even later kwamen we bij een eettentje aan, gerund door een Kameroense dame in een jurk waar op borsthoogte gerust nog een paar centimeter stof bij had gekund. Het bezoekerspubliek leek uitsluitend te bestaan uit vrijgezelle mannen van in de dertig, maar ik moet toegeven dat het overdekte zandterras er behoorlijk uitzag. In de hoek stond een sneeuwerige tv, die ons trakteerde op woordspelletjes en paardenraces. Mister Vlot bestelde bier voor hem en twee kennissen, in joekelflessen van 0,65 liter; ik hield het maar bij grapefruitprik. Nu moesten we toch wel wat eten. Er was ‘soep’, een bruinig vocht waarin een stuk bot lag met een bonk vlees eromheen. De saus smaakte niet slecht maar het vlees (dat bij nader inzien meer leek op een dikke stugge rand vet) zag er naar mijn zin veel te rood uit. Mijn eetgenoot had met smaak het bot leeggezogen en drong er bij mij op aan dat ik van het vlees zou eten, het was zo goed klaargemaakt, maar ik hield voet bij stuk en depte ter onderstreping daarvan met een stukje brood wat saus op, het vlees vermijdend. Iets anders wat ik me ondertussen stevig had voorgenomen was om niet mijn telefoonnummer te geven als hij daarnaar zou vragen. En ook om zodra we klaar waren op te stappen, ongeacht of dat op instemming mocht rekenen of niet. Dat bleek echter ook de bedoeling van Babbel en dat viel me alweer mee. “Het eten was goed, hè? En dat voor zo weinig geld!” Ja hoor, goed en niet duur, praatte ik mee. Maar mijn mededeling dat ik doorgaans voor mezelf kook leek zijn bevattingsvermogen te boven te gaan. Toen we na weer een sandwichritje op de brommertaxi terug waren, vroeg hij of ik ’s avonds ook wat te doen had. “Ja”, zei ik, “dan ga ik naar huis”. “Dus we zien elkaar straks niet meer?” Ik zei: “Misschien ooit nog eens een keer.” Noot van de vertaler: = ‘Nee!’

Houtje touwtje en sterallures

2011-12-07T12:07:00.002Z

Sinds drie weken ben ik een tevreden bewoner van mijn nieuwe huisje. Op mijn brede bed kan ik nu heerlijk languit liggen zonder mijn hoofd tegen de rand te stoten of mijn voeten half buitenboord te steken. Het muskietennet hangt er meer voor het idee dan dat het echt nodig is, want met horren voor alle ramen en de met muskietengaas afgetimmerde veranda moet je als insect van goeden huize komen om nog binnen te dringen. Er zijn er die het lukt, maar dat is dan meestal gelijk de laatste keer geweest…

Behalve de aannemer die ik de aanpassingen aan het huis heb laten doen heeft ook de meubelmaker een goeie klant aan mij gehad, want ik heb bijna alle meubels laten maken (= bed, tafel/bureau + 3 stoelen, 2 keukenkastjes, hanglegkast , boekenkastje). Alleen twee lekkere stoelen heb ik van een collega gekregen. Andere middenstanders die ik blij heb gemaakt zijn een paar zaken voor keuken- en andere binnenshuisbenodigdheden, zoals de Chinese winkel. Niet alles is van robuuste kwaliteit: de steel van de stoffer brak bijvoorbeeld al bij de eerste veeg, gisteren hield ik de deurknop van de veranda los in mijn hand en de wc-bril staat ook op barsten. Verder heb ik van een vertrekkende collega het een en ander gekregen of voor een zacht prijsje over kunnen nemen, zoals gasflessen, een waterfilter en een snelkookpan (scheelt weer gasverbruik!).

Zelf heb ik ook een paar dingen geknutseld. Helemaal trots ben ik op het systeem waarmee ik mijn hordeur volautomatisch dicht laat gaan (hij bleef eerst open staan als je hem niet op slot draaide, wat natuurlijk een beetje jammer was voor het effect): haakje in de deur, haakje in de deurpost, stukje touw en een flesje water voor het gewicht. Ik had het systeem in het huis van andere zendelingen gezien en was meteen gevallen voor de charmante eenvoud ervan. Verder doet het folie waar het handdoekenrekje in zat nu dienst als anti-insectenstrip op de hordeur, waar nog een uitnodigende kier in zat. Van een houtje en een touwtje heb ik een wc-rolhouder geknutseld en van een onderkant van een frisdrankfles een bakje boven het aanrecht voor mijn keukensponsjes. In de keuken is het namelijk woekeren met de ruimte, want deze is maar 2m30 bij 1m20. Ik heb er dan ook een hele rij spijkers in de muur getimmerd, om koekenpannen en dergelijke kwijt te kunnen.

Op de muren rond het erf (alle huizen staan hier op ommuurde erven) heeft een Kameroense kennis voor mij glasscherven gemetseld. Wie nu nog de motor van de airconditioner wil stelen komt er niet zonder kleerscheuren van af. De airco hing er al, dus die heb ik niet zelf betaald, maar toch. De glasscherven waren mij aangeraden door anderen, omdat je als blanke toch onvermijdelijk gezien wordt als rijk en dus dat er wat bij je te halen valt. De ‘guavekinderen’ weten dat bijvoorbeeld ook. Dat zijn de kinderen uit de buurt die me begroeten met ‘bonjour, geef me een guave’ of, zonder opsmuk: ‘ik wil een guave!’, namelijk van de boom op het erf. Inmiddels zijn alle guaves opgegeten, vooral door vogels, dus ik kan zonder gewetensbezwaren zeggen dat ze er niet meer zijn.

Ik heb ook een buurman op hetzelfde erf en dat vind ik erg prettig. In een klein donker éénkamerbouwseltje met golfplaten deur woont een jongeman die familie is van de eigenaar van mijn huis. Hij is erg beleefd: hij zegt ‘u’ en ‘meneer Arjan’ tegen mij en kijkt me zelfs niet aan als hij met me spreekt. Is dat om mijn blanke huid, of zijn het de paar grijze haren? Maar we krijgen al wat meer de praat.

Nu ik niet meer op het terrein van het kantoor woon loop ik doorgaans twee keer per dag het stuk tussen mijn huis en het kantoor op en neer, een klein kwartiertje lopen. Zo ben ik meteen verzekerd van mijn dagelijkse portie ‘vitamine Aandacht’, maar de dosis kan wat mij betreft naar beneden bijgesteld worden… Straks krijg ik nog sterallures! Maar ik zou wel weer eens lekker anoniem over straat willen kunnen lopen, zoals in Nederland. Hier zijn de mensen (vooral kinderen en tieners) uiterst bereidwillig om me eraan te herinneren dat ik een ‘nasara’ ben (een Fulfulde woord met de lading ‘blanke’), voor het geval ik het vergeet... Soms willen ze gewoon groeten: ‘nasara, bonjour!’, maar andere keren meen ik er toch een licht verachtende toon in te horen. Maar dat kan ik natuurlijk mis hebben. In ieder geval markeert het duidelijk dat ik anders ben dan zij. Laatst was er zelfs een vader die zijn peuter op mij wees en hard begon te lachen. Dan denk ik: ‘wat geef je je kind mee in het leven…?!’ Ik betrap me erop dat ik soms speciaal mijn route kies via stukken waar ik de minste mensen zie. Hé Arjan, sluit je niet op achter de muren van je nieuwe huis, maar take it easy, groet en lach...!

PS: Ik beloof niet dat ik voortaan altijd een fotoalbum zal toevoegen, maar vond dat ik je wel een blik mocht gunnen in mijn nieuwe huis! Als je op de onderstaande foto klikt, kom je in het album terecht.

In Maroua staat een huis

Taai schaap

2011-11-11T14:17:00.001Z

Inmiddels ben ik weer terug van de reis met mijn collega naar Logone Birni. Dat is een stadje nog verder naar het noorden, een goeie acht uur rijden hiervandaan. Dat laatste zegt overigens meer over de staat van de wegen dan over de afstand. In de grensstad Kousseri dropten we een medereiziger en gingen we even bij de rivier kijken. Pal aan de overkant van de Logone, die daar samenvloeit met de Chari, ligt Ndjamena, de hoofdstad van Tsjaad. Dat sprak wel tot mijn verbeelding. Je kon zelfs de residentie van de president zien liggen. In een houten kano kun je je naar de overkant laten roeien. In theorie dan, want als westerling kom je zonder visum niet ver. De kano’s steken schuin over, want het schijnt dat je het niet na kunt vertellen als je je te dicht in de buurt van het paleis waagt.

Verder naar Logone. In tegenstelling tot de vorige keer, tijdens de regentijd, was de onverharde weg tussen Kousseri en Logone Birni nu helemaal droog, wat aanzienlijk in de reistijd scheelde. De weg voerde onder meer langs rijstvelden, geïrrigeerd met water uit de rivier en begrensd door modderdijkjes.

Bij ons in Maroua kronkelt er alleen nog een aarzelend stroompje door de rivierbedding, maar de Logone haastte zich vol water op weg naar het Tsjaadmeer. Ter hoogte van een dorpje verderop schenen zich nijlpaarden op te houden. Heimelijk droomde ik ervan dat we die levensgevaarlijke creaturen zouden gaan opzoeken, maar het is bij dromen gebleven. Mijn collega had niet veel tijd voor allerlei plezieruitjes, want hij moest nog allerlei spullen inpakken voordat hij met zijn gezin op verlof gaat. Zelf had ik ook werk meegenomen, maar mijn voornemen om een hele stapel boeken en readers door te lezen bleek bij nader inzien wat al te optimistisch.

De gewone huizen in Logone Birni zijn gemaakt van lemen bakstenen die met stro verstevigd zijn, net zoals de Israëlieten in Bijbelse tijden in Egypte voor de farao moesten maken: muren van modder. Ik houd erg van die natuurlijke materialen, dat wil zeggen, om ernaar te kijken. Ik weet niet of ik erin zou willen wonen. Het lijkt me nogal donker en opgesloten, met zulke kleine raampjes. Maar misschien is het er overdags wel aangenaam koel.

Afgelopen zondag was de eerste dag van het islamitische schapenfeest. In dat gebied zijn de meeste mensen moslim, dus het was een prominente feestdag in het stadje. Ook in Maroua hadden we de laatste weken al hele kuddes rammen voorbij zien komen, die ons aan het naderende feest herinnerden. Maar voor hen zou het natuurlijk minder feestelijk aflopen. We stonden voor het dilemma of we er een dienst in het kerkje even buiten het stadje voor zouden laten schieten, want dat zou de laatste gelegenheid zijn om de plaatselijke broeders en zusters te groeten. Toch zijn we maar naar de plechtigheden rond het schapenfeest wezen kijken, wat door de locale moslimgemeenschap zeer op prijs werd gesteld.

Het was een bijzonder gezicht, die mannen in hun kleurige ‘paasbeste’ gewaden tegen de achtergrond van de aarden muren. Met tromgeroffel aangekondigd schreed de sultan naar buiten, vergezeld door een garde in veelkleurige gewaden en met een parasol boven zijn hoofd gehouden. Iemand leidde de gebeden – knielen en weer opstaan – en toen bleek ineens de ram al geslacht te zijn. Ik wist eigenlijk niet of het wel of niet had willen zien. Ik had gedacht dat die handeling met veel rituelen omgeven zou zijn maar het was in een handomdraai gebeurd en toen stond iedereen op en ging zijns weegs. Het zwart-witte dier werd in een kruiwagen geladen en door een jongen weggereden en dat was het.

Vervolgens was er een ontvangst van afgevaardigden van diverse groepen mensen in het paleis van de sultan. Wij waren ook uitgenodigd. Geknield prevelden de delegaties wat groeten, die door de sultan beantwoord werden met ‘Amien, Amien’. Tenslotte waren we nog uitgenodigd op een receptie in diens paleis. Daar kregen we wat brood en vlees (van de zojuist geslachte ram?), vergezeld van een stuk watermeloen en een flesje frisdrank. Hadden ze dat vlees maar wat langer in de snelkookpan laten zitten, want ik kreeg er nauwelijks een hap af en toen was het alweer tijd om te vertrekken; de sultan had nog andere verplichtingen.

Toen hebben we thuis met ons drieën een minikerkdienstje gehouden. Daarna zijn we nog bij de voorganger van het kerkje langs geweest, zodat we op die manier alsnog de groeten aan de gemeente konden overbrengen. Voor de gelegenheid had zijn vrouw voor ons een heerlijke maaltijd klaargemaakt. De kip (of was het parelhoen?) was een stuk malser dan de ram van de sultan... Hadden ze die voor ons uit hun eigen mond gespaard?

In de schemerende lemen slaaphut van de kinderen (blijkbaar kan het toch warm zijn daarbinnen, in ieder geval aan het eind van de dag) baden we nog met elkaar voordat we vertrokken. Mijn collega kreeg nog een veelkleurige geweven mat mee ten afscheid. En de zon ging onder achter een skyline van zwarte palmen.

Wil je de foto’s bij dit bericht bekijken? Klik dan op 'fotocollage Logone Birni'.

fotocollage Logone Birni

Donkere gedachtenspinsels

2011-11-02T16:26:00.000Z

Vorige week moest ik het zonder mijn taalhelper stellen. Ik was juist erg in mijn sas met Jean Marc, want met een spreker van het Matal in de buurt hoef ik minder vaak naar het gebied te reizen, of iemand daarvandaan naar Maroua toe. Bovendien klikt het goed met hem en dat is ook erg prettig. En wie weet kunnen we ook buiten het taalwerk om een vriendschappelijk contact opbouwen. Hij woont in een naburig dorpje en werkt als verpleger in de plaatselijke kliniek. We hebben afgesproken om twee keer in de week een uur bij elkaar te komen, dinsdags in het SIL-kantoor en vrijdags in de kliniek. Ik wapen mij voor die gelegenheid met mijn voicerecorder. Daarmee heb ik zijn uitspraak van een lijst met 120 veel voorkomende woorden opgenomen. En rijtjes werkwoordsvormen, want werkwoorden zijn in de Tsjadische taalfamilie nogal ingewikkeld. Ik heb hem eens gevraagd of hij het niet saai vindt, maar hij zegt van niet. Hij wil graag zijn volk helpen de Bijbel te lezen. Misschien vraagt hij zich wel af wat het opdreunen van rijtjes persoonsvormen tot dat doel bijdraagt. Nu weet ik dat in dit stadium ook niet altijd zo precies, maar beter teveel gegevens dan te weinig.

Maar vorige week kwam hij dus niet opdagen. Ook reageerde hij niet op mijn herhaalde telefonische contactpogingen. Goed, je kunt het druk hebben, maar laat het dan even weten! Een belletje of sms’je is toch zo gepleegd? Of je kunt me ‘biepen’. (Dat doen ze hier vaak: één keer de telefoon over laten gaan en hem dan uitdrukken, zodat die ander jou terugbelt – handig als je geen crediet hebt.) En alleen maar de telefoon opnemen kost je ook geen cent. Ik was dus teleurgesteld en een beetje boos. Ik was die dag al een beetje sip, dus dat kwam er ook nog bij. Ik interpreteer het dan ook meteen negatief (een bekende valkuil voor mij): het is hem zeker teveel geworden, hij wil het niet meer.

Een collega zei dat ik in zo’n situatie gerust even bij haar en haar man kon komen buurten voor de afleiding en dat we ons bij dat soort dingen maar extra aan God moesten vastklampen. Dat deed me goed. Op onze maandelijkse gebedsbijeenkomst met collega’s uit het Noorden heb ik het genoemd als gebedsonderwerp.

Verder had ik al een scenario bedacht over wat me te doen stond. Als ik bij terugkomst van een reis met een andere collega nog niets van hem gehoord zou hebben, dan zou ik aan André vragen om te peilen wat er aan de hand was. André is de coördinator van het Matal bijbelvertaalcomité en die heeft Jean Marc destijds bereid gevonden mij te helpen.

Maandag vroeg weer een andere collega van mij of ik met haar mee wilde om oordruppels op te halen bij bovengenoemde kliniek. Daarna zouden we twee lekkere stoelen ophalen die zij had uitgeleend aan anderen en die zij nu aan mij wilde toebedelen voor mijn nieuwe huis. Bij de kliniek aangekomen heb ik de gelegenheid aangegrepen om te vragen of Jean Marc die dag ook dienst had. Dat was zo. Vertelde hij dat hij begin vorige week op bezoek was geweest bij zijn schoonzus die een keizersnee had gehad en dat hij na thuiskomst zijn telefoon was kwijtgeraakt… Tot mijn opluchting was er dus weer eens geen aanleiding voor mijn negatieve gedachten. Door het hele voorval heb ik wel weer gemerkt dat de omstandigheden meer invloed hebben op hoe ik mij voel dan mij lief is. Vertrouwen op God, zou dat er niet een beetje anders uit moeten zien?

Met de lekkere stoelen ziet mijn nieuwe huis er inmiddels nog uitnodigender uit om er te gaan wonen. Later die dag toog ik met mijn collega in diens 4-wheel drive naar de meubelmaker om ook mijn tafel annex bureau en drie bijbehorende stoelen op te halen. Toen we die bij mijn huisje afleverden vertelde de neef van de eigenaar, die op hetzelfde erf woont, dat er een poging was geweest om de motor van de airco-installatie te stelen. Die zit aan de buitenkant van het huis aan de muur vast, maar niet zo heel stevig. Het is dus aan te raden dat ik daar een metalen kooi of iets dergelijks omheen laat maken. Maar er was geen gelegenheid meer om dat nog vóór mijn reis te regelen. Gelijk weer een lesje in loslaten dus. En misschien kan ik straks wel aan den lijve ervaren wat het is om er warmpjes bij te zitten…

En de franken bleven maar rollen…

2011-10-17T11:04:00.003+01:00

Met mijn collega’s kan ik het gelukkig over het algemeen goed vinden, dus het is niet moeilijk om ze lief aan te kijken. Ook met mijn Nederlandse collega (de enige in dit deel van Kameroen), die elke maand vanuit haar dorp naar Maroua komt, kan ik uitstekend overweg. Zij heeft bovendien een auto met zo’n handige imperial op het dak, die vorige week goede diensten bewezen heeft. Eerst een ritje om het matras op te halen(tweepersoons, want daar pas ik tenminste diagonaal behoorlijk op), vervolgens het loodzware houten frame, weer later kussens, lakens en een gasstel en tenslotte hobbelden we met een koelkast op het dak naar huis terug.

Niemand die daar trouwens gek van opkijkt, want men is hier uitermate vindingrijk in het meenemen van zoveel mogelijk lading met welk vervoermiddel dan ook. Van fietsen met stapels brandhout achterop of levende kippen aan het stuur tot vrachtwagens volgeladen en behangen met plastic gieters. Ook de ‘pousse pousse’ (handkar) is een veel voorkomend verschijnsel. Jongens brengen er jerricans met water mee naar huizen zonder waterleiding, verkopen er mooi opgestapeld fruit op of vervoeren er een zitbank mee. Ook de alomtegenwoordige taxibrommers kunnen altijd meer meenemen dan je voor mogelijk hield: een moeder met twee kinderen bijvoorbeeld, of passagiers met een geit, met meterslange staalkabels of met een handkar. Onverstoorbaar en doelgericht maar behoedzaam manoevreren deze jongens of mannen in gele hesjes je voor een paar centen van A naar B. Ik geniet altijd wel van die ritjes. Waarom zou ik zelf een brommer aanschaffen?

Maar voor het grote werk zoals mijn nieuwe huisraad is een auto met stevig dak toch wel erg prettig. Binnenkort zijn als het goed is de twee kastjes klaar die ik besteld heb, op maat voor mijn minikeukentje (ik laat de keukendeur eruit halen, anders past er helemaal niets in). Verder wil ik in ieder geval nog een hang-legkast en een tafel/bureau met bijbehorende stoelen. Ik kan het niet helpen me een beetje decadent te voelen als bij deze gelegenheden de franken met tienduizenden tegelijk mijn portemonnee uit rollen. Dan moet ik er wel bij vermelden dat 10.000 frank CFA (het briefje met de hoogste waarde) net iets meer dan 15 euro is, maar toch. Misschien kan ik bij nader inzien wel zonder tweede kast en misschien ook wel zonder zitbank en lekkere stoelen – een extra matras met een paar kussens op de grond zit vast ook heel lekker, en dat scheelt gelijk weer een salontafel. Ik ben trouwens toch van plan om meer buiten te zitten dan binnen, als het even kan. Ik zie me straks al zitten met mijn bordje eigengemaakte yoghurt op mijn insectenvrije (met muskietengaas afgetimmerde) veranda…!

Goed, een volgende keer zal ik schrijven over ‘de ontberingen van het leven als zendeling’, OK?

Huizenjacht – vervolg en slot

2011-09-29T12:08:00.000+01:00

De drie maanden in het huis van mijn collega en haar gezin gingen niet door. Haar man kreeg een stageplek dichtbij huis, dus ze konden in de stad blijven wonen. Fijn voor hen en toch ook leuk voor mij, want het zijn aardige lui. Toen was er nog één optie over: het appartement op de naburige compound: klein, beetje donker, maar met wat aanpassingen leek er best wat van te maken. Met de huisjeshandelaar hadden we afgesproken dat we (d.w.z. een Kameroense collega en ik) er afgelopen maandag opnieuw zouden gaan kijken en dan zouden opnemen wat er moest gebeuren. Mijn collega heeft weer een kennis die ingenieur is en die hebben wij van zijn werk opgehaald om op te nemen wat er aangepast zou moeten worden. Ramen breder, overal muskietengaas voor, spleten dicht, enzovoort. Wij stonden daar te kijken en te praten toen opeens de eigenaar zelf binnenkwam, die toevallig in de stad was (hij woont en werkt in Yaoundé op een ministerie). Nadat we nog even met hem gepraat hadden over mijn aanpassingsplannen zei hij dat hij elders in de wijk nòg een huis had dat te huur was. Altijd interessant voor de beeldvorming, dus wij gingen mee.

Al aan de buitenkant was ik aangenaam verrast, omdat er (behalve een immense sattelietschotel) ook bomen boven de omheining uit staken, terwijl de andere compound het moest doen met een paar net gepote plantjes die wat zieligjes afstaken tegen al het zand en cement. En wat een prettige veranda, vanwaar je lekker de tuin in kunt kijken! ‘Tuin’ = zand + bomen, maar zand is schoon en bomen geven schaduw. Er is ook een guaveboom bij, waar vanmorgen buurtkinderen de vruchten uit stonden te trekken... Op het terrein woont ook nog een neef van de eigenaar: prettig als er ’s nachts iemand is. Het appartement zelf had toebehoord aan de moeder van de eigenaar en hij had er nu zelf wat meubels staan voor als hij in de stad verbleef. Het was niet groot en ook hier waren de ramen klein, maar het zag er wel goed uit: woonkamer (zelfs met airco-installatie), slaapkamer, keuken en douche. Ik was overtuigd: dit wordt het! Ook mijn collega vond dit een beter huis en de ingenieur zei dat ik hier heel wat op kluswerkzaamheden zou kunnen besparen in vergelijking met het andere. Een andere collega, die ook even naar het eerste huis was komen kijken en die al sinds jaar en dag in het land woont, kwam me later nog expliciet waarschuwen dat zij een westerling het niet in die cementen doos zag uithouden in het hete seizoen dat nog komen gaat…

Nadat de eigenaar weggegaan was nam mijn collega mij even terzijde en vroeg me een geldbedrag om daarmee de huisjesboer, die ook meegegaan was, naar huis te sturen. Dat liep uit op een fikse woordenwisseling tussen hem en mijn collega. Ik begreep niet helemaal waar het over ging maar mijn collega vertelde later dat de huisjeshandelaar boos was geweest omdat hij van mij als blanke meer had willen vangen. Die indruk had ik al van hem, dus ik was erg blij dat mijn collega mee was.

Gistermorgen zijn we de huur wezen regelen. Ik huur het per 1 oktober. De vorige avond was ik er nog ongerust over omdat het qua contract en betaling een tikkeltje anders gaat dan ik gewend ben (een jaar vooruitbetalen schijnt gebruikelijk te zijn en wat we gingen tekenen was nog niet het contract maar een bewijs van betaling), maar mijn collega zei dat er geen reden was om me zorgen te maken. Hij weet hoe hier de hazen lopen, dus daar vertrouw ik maar op. De eigenaar zelf komt trouwens ook rustig en betrouwbaar over. En de ‘toevallige’ komst van de eigenaar tijdens ons bezoek aan diens andere huis zie ik ook als meer dan toevallig… Toen ik er vanmorgen nog even langs ging om de aannemer te spreken kwam de eigenaar het appartement al leeghalen, dat stelde me extra gerust.

Mijn collega nam me gisteren ook nog mee op beddenspeurtocht: een matras proberen en reserveren bij een kennis, een beddenframe besteld bij een ander en een kast bekeken bij weer een andere timmerman. Zo kan het opeens snel gaan! Binnenkort moet ik de stad dus gaan afstropen op zoek naar een koelkast, fornuis, gasflessen, waterfilter, keukengerei, muskietennet en wat dies meer zij. En maar eens wat mensen lief aankijken om me daarbij te helpen.

Bergen, plat land en andere oneffenheden

2011-09-17T13:48:00.008+01:00

Het vrijgezellenappartementje deed zelfs een beetje vertrouwd aan, toen ik gisteravond weer thuiskwam van mijn reis naar het platteland. Het kan verkeren! Plat was het overigens niet in het Mandara gebergte en de weg ernaartoe evenmin. Na de gebruikelijke gaten en kuilen in het asfalt tussen Maroua en Mora was het weggetje de bergen in nog het beste als een constante hindernisbaan te omschrijven. Er was weliswaar geen modder, maar dat werd ruimschoots gecompenseerd door kuilen, keien en andere oneffenheden. Ik reed mee met twee collega’s van een medische zendingsorganisatie, die in ‘mijn’ gebied een ziekenhuisje heeft. Op het gastenverblijf was niets aan te merken. We moesten het alleen doen zonder elektriciteit. Ergens zat er een defect in de leiding en het elektriciteitsbedrijf zag er blijkbaar geen brood in om spoed te zetten achter de reparatie. ’s Avonds dus dineren bij een LED-lamp op batterijen en douchen met de zaklamp. En voor de verandering maar iets eerder naar bed, waarom ook niet?

De volgende dag had ik een ontmoeting met lokale mensen die betrokken zijn bij het bijbelvertaalwerk in hun taal, het Matal. Met een aantal van hen heb ik later nog doorgewerkt. Zo heb ik bijvoorbeeld drie mensen dezelfde passage uit de Bijbel laten voorlezen en dit opgenomen op mijn opnameapparaatje, om na te gaan hoe de uitspraak zich verhoudt met wat er staat. Is de uitspraak ‘logisch’ of zijn er verrassingen? Eén van hen heb ik de volgende dag nog vermoeid met talloze detailvragen, bijvoorbeeld over de vervoeging van werkwoorden. Verder heb ik een paar woordenlijsten uitgedeeld, als ‘huiswerk’.

Ik had dacht mijn zaakjes goed voor elkaar te hebben door al mijn spullen (inclusief computer en andere apparatuur) in één grote rugzak te stoppen, omdat ik in mijn eentje achterop de motor terug zou moeten. Had ik mijn computer nu toch maar in een aparte tas gedaan, dan had mijn rugzak netjes vastgebonden kunnen worden. Maar nu kregen mijn rug en schouders anderhalf uur lang alle meehobbelende kilo’s te verduren. Een goede leer voor de volgende keer…

Na nog geen vijf minuten bij het benzinestation kwam mijn collega al aangereden, met wie ik door zou reizen naar zijn voormalige woonplaats, nog eens een goede zes uur verder naar het noorden. Onderweg kregen we nog een lekke band. Nooit weg, zo’n opfriscursus band verwisselen! In het hoogste noorden van het land zijn het onafzienbare vlakten waar je doorheen rijdt, met af en toe een huttendorpje langs de weg. De laatste anderhalf uur was het zwalken door modder en kuilen over de onverharde weg. Stoere wagen, zo’n 4 wheel drive, ik sta versteld van wat zo’n bak allemaal kan trotseren! Maar toch niet alles, zo bleek een paar dagen later. Hulpeloos draaiden de stoere wielen dol in de modder. Binnen no time kwamen er kinderen aan om ons te helpen. Ook voorbijgangers hielpen duwen. Ik vond het bepaald geen pretje. Niet dat ik er een vinger naar uit heb hoeven steken. Maar dat was misschien nog wel het ergste: wat voelde ik mij zitten in die auto, in mijn nete kleren, terwijl die Kameroeners met hun blote handen de blubber stonden weg te graven, die vervolgens door de rondtoerende wielen op hun kleren en lichaam spatte! Ik voelde me als een koloniaal die alsnog de mensen eens flink kwam uitbuiten. Maar mijn collega zei dat ik me er niet rot over hoefde te voelen, omdat ik daar te gast ben; en bovendien zijn de mensen hier gewend om dagelijks met hun handen in de aarde te zitten.

Mijn collega heeft destijds zelf zijn huis laten bouwen. Keuken en toilet gewoon binnenshuis, maar het enige stromende water bevond zich in de rivier verderop. Eerst was het een beetje behelpen met al die tonnen, teiltjes, emmers en bakjes, maar op een gegeven moment kreeg ik er toch handigheid in. Ik was erg gecharmeerd van de rivier, de Logone. Des te meer vanwege het besef dat aan de overkant een ander land (Tsjaad) lag. Anders dan in Maroua stroomt er het hele jaar water door. Tijdens mijn verblijf heb ik verder kunnen werken aan mijn onderzoek. Handig om een taal-kundige collega bij de hand te hebben.

Vanwege flinke regenbuien hadden we de terugreis twee dagen uitgesteld, uit vrees om in de modder vast te komen zitten. Niet weg te kunnen volgens planning gaf me wel een beetje een opgesloten gevoel. Maar donderdag vingen we dan toch de terugreis aan. We zijn gelukkig (net) niet vastgelopen in de modder en vanaf Kousseri was het gewoon weer de vertrouwde asfaltgatenkaas. Wel kregen nog een aflevering van de cursus band verwisselen. Bij wildpark Waza hebben we nog giraffen gezien. Een hele kudde, vlak langs de weg! Ik kon er niet genoeg van krijgen ze te fotograferen.

’s Avonds kwamen we dan eindelijk aan op het bekende terrein. En gisteren is zelfs de warmwaterketel in de douche gerepareerd...!

Huizenjacht

2011-09-04T18:14:00.003+01:00

Het heeft zo zijn voordelen om op het SIL-terrein te wonen. Het kantoor is naast de deur en daar zijn overdags meestal wel collega’s te vinden, zodat ik hier niet alleen hoef te zitten. Ik woon in het ‘singles appartement’, een beetje achteraf en klein. Het heeft wat het hebben moet – bed, wc en douche, keuken, koelkast, ventilator, stoelen en een bureau, maar niet echt wat wij ‘gezelligheid’ noemen. Maar ik heb een slinger gemaakt van de kaarten die ik in Nederland heb gehad voordat ik wegging, dat geeft nog een beetje gezelligheid, net als de Rotterdam-kalender (voor de nostalgie). [Ik heb foto's gemaakt maar het lukt me niet om er een te plaatsen, moet ik nog eens navragen...]

Laatst schrok ik in het holst van de nacht wakker van herrie uit de douche: de boiler was met veel kracht zijn laatste hete adem aan het uitblazen. Snel de watertoevoer dichtgedraaid. Ik zat nog trillend op mijn bed moed te verzamelen om nogmaals de douche in te gaan en de gordijnen open te doen, toen hij opnieuw begon te af te sissen. Toen heb ik maar de buurman van het naastgelegen appartement gebeld. Gelukkig kon ik daar terecht. Zo heb ik een week in zijn appartement gewoond, want de ketel bleef flink lekken en ik vertrouwde het ding voor geen cent meer. Ik voelde me door het hele geval sowieso niet meer happy in het donker. Inmiddels is de ketel vervangen; dat wil zeggen, hij hangt op, maar werkt nog niet. Koude douche dus nog. Maar in afwachting van reparatie ben ik toch maar weer terugverhuisd.

Ondertussen ben ik op zoek naar een plek om als het even kan voor de rest van mijn tijd hier te wonen. Van een zendingsechtpaar van de baptistenkerk had ik het nummer gekregen van een soort huizenbemiddelaar. Toen ik het belde om maar eens een afspraak te maken kon hij gelijk langs komen en na een kort praatje zat ik al achterop de brommer. Het eerste huis lag in de zelfde wijk maar was een gammele boel. Het tweede lag op een hellinkje waarvandaan je op een berg uitkeek. Het had ook een mooi terras met afdak, van waar je de tuin inkeek, waar mooie bomen en bloemen in stonden. Slaapkamer en douche waren wel wat muf, maar dat was misschien omdat de ramen potdicht zaten. Wel leek het plafond te lekken. In de woonkamer hingen gordijnen voor alle muren en ramen en lag er tapijt op de grond. Aan het bruine plafond hing wel een ventilator en die bleek het ook nog te doen. Maar een keuken, nee die was er niet, die zou ik zelf moeten maken, op het terras bijvoorbeeld, en voor eigen rekening… De eigenaar vroeg eerst een bedrag dat mijn hele budget voor woonkosten in beslag nam. Toen noemde ik een lager bedrag en daar kon hij wel mee leven. Maar toen ik het later bij Kameroense collega’s navroeg bleek dat alsnog het dubbele te zijn van wat het waard was… Maar het is het niet geworden.

Donderdag aflevering twee van de huizenjacht. Ditmaal ging er een Kameroense collega mee en daar was ik erg blij mee. Hij is erg welbespraakt en kan op een leuke manier zijn punt maken. Hij zegt dat je onderhandelen met humor moet doen en niet grimmig als vijanden tegenover elkaar moet staan. Een spel dus. Uiteindelijk bleven er twee opties over. Òf een kast van een huis met een grote tuin maar duur en relatief ver weg, òf een klein huis maar heel dichtbij (letterlijk naast de deur van de SIL compound) en goedkoop. Hoewel ik eerst wel voelde voor het idee van een grote tuin (misschien zou ik daar wel een hobby van kunnen maken) zie ik me bij nader inzien toch niet zo zitten in mijn eentje in al die kamers – over gebrek aan gezelligheid gesproken... Het zou ideaal zijn om het met iemand anders te delen, maar mannelijke singles zijn niet zo dik gezaaid in zendingsland. En een Kameroener? Dat zou uit kunnen pakken als een mooie interculturele ervaring maar cultuurverschillen kunnen op de vierkante meter ook uitvergroot raken en problematisch worden, dacht ik zo. Misschien dus toch maar het kleine huis om de hoek. Het is daar binnen wel wat donker, maar de ramen mogen wel groter gemaakt worden (op eigen kosten). En er woont al een bewaker met zijn vrouw op het terrein, dat is ook een pré. Enkele collega's raadden mij aan om inderdaad dichtbij het kantoor te komen wonen, anders moet je iedere dag over die hobbelwegen en dat is erg vermoeiend voor lijf en leden.

Hoor ik net dat ik 3 maanden in het huis van collega’s kan, die hier ook niet ver vandaan wonen. Dat zou voor mij gratis zijn en voor hen een fijn idee. Hm, klinkt aantrekkelijk, laat ik er maar eens een nachtje over slapen…

En dan morgen eerst op reis. Voor het eerst naar 'mijn' taalgebied, in de Mandara bergen ten noordwesten van Maroua. Ik ben erg benieuwd! Ook wel spannend. Ik heb me er de afgelopen weken op voorbereid door over Tsjadische talen te lezen; dat is de taalfamilie waartoe het Matal behoort. Morgen dus erheen (met een andere zendeling mee, dat is prettig), dinsdag en woensdag kan ik dan hopelijk aan het werk met een groepje Matalsprekers en donderdag weer weg. Dan word ik als het goed is ergens opgepikt door een collega, om samen met hem naar het dorp te gaan waar hij en zijn gezin gewoond hebben en waar hij nu weer een trip naartoe gaat maken. Het ligt aan de grensrivier met Tsjaad, de Logone. Ik heb er erg zin in, want ik kan het goed met hem vinden en hij is bovendien erg taal-kundig en bereid om met mijn werk mee te denken. En het is een mooie kans om een ander gebied te zien. En als ik dan terugkom misschien een douche met warm water uit eigen ketel…?

Missie: markt

2011-08-20T23:14:00.001+01:00

Zaterdag boodschappendag. Ik was blij dat A. had aangeboden met mij mee te gaan. A. is de jongen van wie ik drie keer in de week een uurtje Fulfulde krijg. Dat is hier in het Noorden de taal die in het dagelijks leven veel gebruikt wordt. Ter voorbereiding op het marktbezoek had ik hem gisteren al gevraagd of we wat groentennamen konden oefenen. Aanschouwelijk onderwijs met de inhoud van mijn koelkast. Karot (=wortel), pomdetèr (= aardappel), pomdefrans (= appel), toemaat (raad eens…) – doe mij nog maar een lesje Fulfulde! Maar uien en knoflook klonken wel echt onbekend. En als om mij te behoeden voor overmoed blijkt het tellen geen sinecure. Als ik het goed begrijp werkt het Fulfulde met vijf- in plaats van met tientallen. Zes is dus 5+1, zeven is 5+2, etc. En in combinatie met geld klinkt het nog ingewikkelder.

Vanmorgen kreeg ik een berichtje van A.: helaas kon hij niet met mij meegaan vanwege een sterfgeval in de familie. Hm, er zat niets anders op dan maar in mijn eentje te gaan. Boodschappen doen als het spannendste moment van de dag… klinkt dat niet een beetje sneu? Maar wat is het ergste wat me zou kunnen overkomen? Hooguit dat mijn portemonnee gejat wordt. Niet al teveel geld mee, dan is het hooguit vervelend.

Ik had gedacht: als ik in de richting van de stad loop stopt er vanzelf wel een ‘clando’ (brommertaxi) waar ik achterop kan springen. Maar dan moet je blijkbaar langs de kant van de weg blijven staan en de tegemoetkomende brommerrijders aankijken, want nu reden ze gewoon netjes langs. Maar lopen kon eigenlijk ook geen kwaad, dan kon ik de omgeving eens goed in mij opnemen. Hoewel ik vermijd om al te vrij naar mensen te kijken, vanuit het idee (illusie waarschijnlijk) dat ik dan minder opval en minder nageroepen word (‘Nasara, nasara!’). Dus net doen alsof ik hier al jaren woon en er alle dagen loop. Maar wat doe ik eigenlijk moeilijk? Ik màg hier toch ook gewoon zijn? Recht die rug dus en kruin omhoog!

Nadat ik één keer de weg naar de ‘marché central’ had gevraagd, heb ik verder zelf de weg gevonden naar het winkeltje waar je westerse dingen kunt kopen. Wel oppassen daar, want het zijn dan ook importtarieven: douchegel voor 5000, oftewel € 7,50, dat noem ik geen zacht prijsje, al is het voor een liter. Het volgende op mijn lijstje: wat plastic dingen, zoals een emmer met deksel voor melkpoeder (ik maak zelf yoghurt, supersimpel maar ik ben er erg trots op!). Verder zeven stokbroden, voor elke dag één. Na een paar dagen is het verse daar natuurlijk wel vanaf, maar ik draai het brood toch altijd even boven de brandende gaspit rond (om eventuele bacteriën te doden), dus daar wordt het dan gelijk weer wat ‘verser’ van.

En toen op naar ‘marché abattoir’. Aardappels, uien, prei, paprika’s, wortels, kool (bij de kraam waar je ‘Hollandse groenten’ kunt kopen), bakbananen, gewone bananen, sinaasappels en avocado’s – die hier trouwens ‘poire’ (peer) heten. Gek, het voelde in mijn eentje eigenlijk juist ‘normaler’, minder overweldigend dan de vorige keren, toen ik achter collega’s aanliep. Maar ook mijn paar woordjes Fulfulde en mijn spiekbriefje met geldbedragen gaven mij al een gevoel van zekerheid. Ik heb zowaar staan afdingen, wat soms ook lukte en niemand die daar gek van opkeek (behalve ikzelf). Bij de vleeskraam (doe maar weer een kilo gehakt) was Frans misschien toch voordeliger geweest, want terwijl ik dacht dat ik moedig stond af te dingen zei ik in het Fulfulde per ongeluk 2000 (€ 3) in plaats van 1200. Ik vond al dat hij snel toehapte… Maar misschien dat ik de volgende keer toch eens kip ga proberen. Ik zag namelijk een winkeltje waar je die ‘al geslacht en geplukt’ kunt kopen – dat klinkt toch wat aantrekkelijker dan doe het zelven.

Tenslotte achterop een brommertaxi naar huis. Met mijn megaboodschappentas tussen mij en de chauffeur in geklemd ging het zigzaggen en kuilrijden best goed. Missie geslaagd!

Door naar Maroua

2011-08-10T17:01:00.001+01:00

Mijn ene kilo overgewicht op Schiphol bleek nog maar kinderspel. Voor de binnenlandse vlucht bleek niet dezelfde riante bagagelimiet te gelden als voor de reis náár Kameroen. Stond ik daar, 25 kilo te zwaar: kassa…! Later, bij de veiligheidscheck: “Meneer, die batterijen gaan niet aan boord…!” Ik had netjes gedacht aan scherpe voorwerpen en vloeistoffen, maar was niet op het idee gekomen dat mijn (milieubewust uit Nederland meegenomen) oplaadbare batterijen een onoverkomelijk probleem zouden kunnen vormen. Maar het verhaal dat ik ze nodig had voor mijn waterzuiverapparaatje klonk de dame blijkbaar meelijwekkend genoeg in de oren en zo heb ik er toch nog zes kunnen redden. Reizen is afscheid nemen…;-)

Wachtend in de vertrekhal viel mij voor het eerst op dat het vliegveld letterlijk op het regenwoud veroverd is. De bomen lijken zich aan de randen te verdringen alsof ze wachten op een onbewaakt ogenblik waarop ze zich weer van de landingsbanen meester kunnen maken. De exotisch en voornaam aandoende gewaden en hoofddeksels van een aantal mannelijke passagiers deden mij des te meer beseffen dat ik naar een heel andere omgeving zou gaan vertrekken.

De vlucht verliep heel voorspoedig. Jammer genoeg heb ik nagenoeg niets kunnen zien van het landschap onder mij, want we vlogen boven de wolken (regenseizoen). Des te groter was mijn verrassing toen we de daling inzetten en ik onder mij welige groene vlaktes zich zag uitstrekken, afgewisseld met als uit het niets oprijzende bergen en groepjes huizen met lemen muren. Mijn bagage was deze keer netjes meegekomen. Een collega en landgenote verwelkomde mij hartelijk. Ze raadde mij aan om inderdaad maar goed van het groen te genieten zolang het nog kan, want het zal weer gauw over zijn.

We naderden de stad. Kuddes langgehoornde koeien en geiten langs of over de weg en… fietsers! In tegenstelling tot Yaoundé is Maroua namelijk helemaal vlak. Ander verschil met de hoofdstad: daar bestaat meer dan de helft van het gemotoriseerde verkeer uit gele personenauto’s die als taxi fungeren, toeterend naar potentiële klanten. Hier wemelt het daarentegen van brommers die deze taak vervullen, met chauffeurs in gele hesjes. Vanmiddag mijn eerste rit gemaakt. Het rijdt eigenlijk best prettig, zo in de open lucht. Zigzaggend over de weg (om kuilen en modder te ontwijken) is het een kwestie van goed vasthouden en je overgeven aan de rijkunst van de chauffeur.

Het SIL kantoor ligt in een gewone wijk, met onverharde straten; er is ook geen afwatering – voor het grootste deel van het jaar ook niet nodig – dus vandaar de huidige modderplassen, een eldorado voor kikkers. Mijn collega had het ‘singles appartement’ voor mij klaargemaakt met een goed gevulde koelkast en zelfs een bloemetje uit haar tuin. Het is een nogal basaal onderkomen: het heeft wat het moet hebben (of niet) en afgezien van een afbeeldinkje aan de muur is dat het ook. Met het ene raam is het niet rijkelijk bedeeld met luchtinlaten en de warmte blijft er dan ook een beetje in hangen. Als ik thuis ben kan ik natuurlijk wel de deur open laten. En er staat een ventilator, maar daar wil ik mezelf niet al tezeer mee verwennen... Een voordeel van dit appartement op het SIL terrein is dat er altijd wel mensen in de buurt zijn en dat ik overdags in het kantoor kan zitten. Ik zit er nu ook dit bericht te schrijven, maar ik blijf nog maar even binnen, want de regen komt met bakken uit de hemel. De drie dochtertjes van een collega uit het nog hogere noorden van het land, gisteren hier aangekomen, rennen joelend rond; hier in het noorden is regen blijkbaar een feest...

Twee dagen geleden heeft mijn collega mij als onderdeel van haar introductieprogramma meegenomen naar de ‘marché abattoir’ waar onder andere, hoe raad je het, vlees verkocht wordt. Dat marktbezoek was, laten we zeggen, een prikkeling voor alle zintuigen… Het was in de eerste plaats al een hele toer om heelhuids de straat over te steken, tussen de krioelende mensen en ronkende en walmende motoren door. Dan zijn er de kinderen die je proberen een tas te slijten om je boodschappen in te doen, of uien voor door het gehakt dat je aan het kopen bent. ‘Blank = geld’ tenslotte, je kunt het altijd proberen. Natuurlijk zijn er geen koelwagens of iets dergelijks, dus het vlees ligt open en bloot op de tafels: een feesttent voor vliegen. Behalve koeienpoten of –staarten en andere ondefinieerbare onderdelen kon je er ook gewoon ‘filet’ kopen en dat zag er inderdaad vrij normaal uit. O ja, niet vergeten: geld geven met je rechterhand. Mijn collega wees mij nog op een andere kraam met ‘groentes die je ook in Nederland kunt kopen’, maar ik had er weinig oog meer voor. Mijn enige behoefte was zo snel mogelijk terug de auto in te komen. En zo kwam Arjan aan zijn kilootje gehakt.

Dierenfeuilleton deel drie: gisteravond zag ik een – voor onze begrippen grote – vleermuis rondjes vliegen rond de bananenboom op het terrein, waarbij hij zich telkens even aan de bloem onderaan een bananentros vastklampte om daar blijkbaar uit te drinken. Verder nog een gevlekt of gestreept katachtig beest (civetkat?) dat over de muur liep. En ook hier: hagedissen in allerlei soorten en maten die voor je voeten wegschieten; en vogeltjes: geel, blauw of rood, het vliegt hier allemaal.

Regentijd zonder water

2011-08-04T12:04:00.001+01:00

Het gaat hier goed eigenlijk, kan ik wel zeggen. Ik ben gelukkig gezond, al heb ik de laatste nachten niet al te best geslapen (toch de malariapillen?). De temperatuur is prima uit te houden, ’s morgens zelfs fris te noemen. Het is regentijd: er kan een flinke bui vallen, waarna het de rest van de dag droog is. Ook afgezien van de buien is de luchtvochtigheid vrij hoog, dus als ik ’s nachts een t-shirt ophang om te ‘luchten’ voelt het de volgende morgen klammig aan.

Verder voel ik me best op mijn gemak. Dat wil zeggen: op de compound en de nabije omgeving. Nee, dat is het echte Yaoundé nog niet, laat staan het echte Kameroen. Maar ik ben al blij dat ik me hier goed voel. De weg naar de wildernis wordt door Arjan stapje voor stapje afgelegd…

Wel is er sinds gistermiddag geen stromend water. Dat was al wel eens eerder gebeurd, maar toen was het water na een paar uur weer terug – en kon ik bijv. ’s avonds toch nog douchen voordat ik naar bed ging. Maar nu is het er al drie dagdelen niet meer en eerlijk gezegd word ik daar een beetje zenuwachtig van (over een jaar lach ik daar vast om). Er is nog wel genoeg drinkwater, ruim 4 liter, en de buren uit het naastgelegen appartement, met wie ik douche en keuken deel, hebben gisteren een wasteil gevuld met water (waarschijnlijk uit de regenton) waarmee zij zich wassen en ik mijn handen een beetje was en het toilet doorspoel, maar dat laatste gaat dan natuurlijk niet zo grondig als anders, dus het stinkt een beetje in de badkamer. Ik heb mijzelf gisteravond en vanmorgen maar met een paar reinigingsdoekjes afgewreven, hopend dat ik vanavond weer kan douchen. Neveneffect: voor bij de wasteil hebben mijn buren de emmer uit de keuken gepakt, die voor compostafval bedoeld is (want incl. deksel). De bananenschillen hadden ze in de andere, dekselloze emmer gekiept. Vanmorgen zag ik een onafzienbare kolonne mini-mieren op weg naar of van de emmer, en een ander contingent dat zich daar tussen de bananenschillen in het paradijs waande. En dit is nog maar Yaoundé, in de regentijd… Hoewel, als ik op mijzelf zou wonen zou ik wel een grote regenton aanschaffen (zoals meerdere mensen hier in huis hebben staan), als waterreservoir. Eigenlijk wilde ik vandaag nog een was draaien, maar zonder water begint de machine natuurlijk ook niet veel. Dan maar met mijn ongewassen ondergoed en een extra laagje deodorant het vliegtuig in naar Maroua. Ze zien me daar al aankomen…

Het schijnt echter te kunnen gebeuren dat een belangrijk man zich bij de gezagvoerders vervoegt en het hele vliegtuig voor zichzelf reserveert, de rest van de passagiers in ontzag, stomme verbazing of doffe berusting achterlatend, waarna deze rechtsomkeert kunnen maken en het twee dagen later nog maar eens moeten proberen. Maar misschien wilden mijn collega’s met deze verhalen mij alleen maar een beetje op stang jagen… we zien het morgen wel. Ik krijg ID-papieren, boeken en diverse poststukken voor noordelijke collega’s mee, dat is natuurlijk wel zo handig. Weer even terug in mijn oude stiel van postbode. Hopelijk doen ze niet moeilijk over mijn extra gewichtige bagage…

PS (over de beestenboel): gisteravond bij een wandelrondje over het terrein vuurvliegjes gezien, of beter gezegd: ik zag hun kleine vonkjes in het gras, aan en uit. Niet geweten dat die beestjes echt bestonden!

Kopje onder

2011-07-31T20:57:00.002+01:00

Stilletjes zat ik in de auto naar Schiphol, die mijn broer door het zonbeschenen Hollandse landschap chauffeurde; koffer, grote en kleine rugzak en laptop achterin. Thuis had de prehistorische oranje Brabantiaweegschaal aanvankelijk het schrikbarende gewicht van 58 kilo aangewezen (12 teveel!), maar na alles nog eens met een strenge blik bekeken te hebben had ik het een en ander thuisgelaten en ook het overhevelen van bijna al mijn boeken naar de handbagage had het gewicht flink teruggedrongen. Met 49 kilo waagde ik het er maar op. De weegschaal op Schiphol wees echter slechts 47 aan en daar maakte de vriendelijke medewerkster geen woorden aan vuil. Nog gezellig een drankje samen, toen het moment van afscheid. Ik heb het niet helemaal droog gehouden. Maar terwijl ik mij in mijn eentje naar de vertrekhal begaf voelde ik mij toch niet alleen. Ook bij de veiligheidscontrole (pieppoortjes, dingen uit en af doen, gefouilleerd worden) was ik rustig.

Hoog in de lucht voelde het heel onomkeerbaar: ik ga weg, laat los. Ik dacht aan het paadje achterom, simpel symbool voor alles wat me de laatste weken (opnieuw) vertrouwd geworden was. En om mij heen en voor mij: lege lucht, het grote onbekende. Maar terwijl ik dat zo overdacht was het alsof er opeens een ander licht op geworpen werd: wat zal ik allemaal gaan meemaken met God? Iets om naar uit te kijken!

De reis – via Casablanca naar Yaoundé – verliep voorspoedig. Zelfs de controle van mijn vaccinatieboekje (zonder gele koorts-prik kom je het land niet in) en paspoort was een kwestie van luttele seconden. Maar het venijn bleek hem in de staart te zitten: geen bagage... De koffers die over de band aan ons voorbijrolden bleken van de passagiers van een eerdere vlucht te zijn. Toen dat duidelijk werd dromden we allemaal samen voor een hokje om een formulier ‘bagage vermist’ te halen. Het was nacht (half vier), het was warm en het duurde lang. De enige beambte liet zich niet gek maken door het luidruchtige ongeduld van sommige passagiers en ging rustig door met het invullen van de formulieren. Ik bedacht dat dit wel een goede introductieles op Afrika was: blijf kalm onder alle omstandigheden – geen kostbare energie verspillen met je druk te maken als je er toch niets aan kunt veranderen. Toch was ik blij toen ik drieënhalf uur (!) later het felbegeerde document in handen had. Wel jammer voor de collega die speciaal voor mij zijn nachtrust had opgeofferd om mij op dat onzalige tijdstip te komen ophalen.

In het morgenlicht reden we naar de stad. Mijn collega bracht me naar mijn appartementje op het SIL-terrein, leidde me vervolgens rond en stelde me voor aan iedereen die we tegenkwamen. Ik had in het vliegtuig al nauwelijks geslapen en het urenlange staan op het vliegveld had ook de nodige energie gekost. Dit kon er eigenlijk gewoon niet meer bij. Uitgeput zeeg ik neer op een stoel in het appartementje: ‘dit is het dan… voor de eerstkomende twee jaar…’ – en die gedachte voelde op dat moment bepaald niet als een aanlokkelijk vooruitzicht. Maar na een broodnodig middagdutje zag het er gelukkig alweer wat anders uit.

De eerste dagen ben ik op sleeptouw genomen door een paar nieuwe collega’s, die mij en enkele anderen belangrijke weetjes bijbrachten over het leven en overleven in Kameroen. Bijvoorbeeld over de dresscode (‘visitekaartje’) en water met bleekmiddel waar je alle groente en fruit 20 minuten in moet leggen – ‘doodt 100% bacteriën en microben’, zo staat er op de fles in het appartement.

Donderdag kwam het verheugende bericht dat ik mijn bagage van het vliegveld kon ophalen. Dat we ter plekke alsnog twee uur moesten wachten ('nee, het vliegtuig komt pas om 23 uur...') mocht de pret niet drukken. Met de bagage had ik ook mijn ene nog overgebleven fles shampoo weer binnen bereik en daar had ik wel naar uitgezien, want ik had die dagen mijn haar alleen maar met water gewassen. Ik had vast wel van iemand wat shampoo kunnen vragen, maar mijn gel zat ook in mijn rugzak en nu was het uit zichzelf wat meer in model blijven zitten...

Vrijdagochtend met een paar mensen de markt op geweest. Het verkeer is op zich al een belevenis: links en rechts rijdt er van alles aan je voorbij, maar als je goed kijkt zit er toch een systeem in de stroom slalommende auto’s. Bij de markt: mensen die met van alles en nog wat langslopen, van bananen in een mand op het hoofd tot ondersteboven bungelende levende kippen in hun hand.

Zaterdag met een paar andere zendelingen naar de ‘Franse club’ geweest. Het klonk mij eerst wat exclusief in de oren, maar er waren ook Kameroeners. Het was heerlijk. Voor het eerst van mijn leven op de tennisbaan gestaan – best leuk eigenlijk! En daarna in het zwembad. Ja, het was wel kopje onder deze eerste week.

PS: De dierenverhalen uit Zwitserland krijgen vast een vervolg hier. Deze paar dagen hebben al inspiratie genoeg opgeleverd: een onthoofde slang in het gras, straathonden (altijd uit de buurt blijven – hondsdolheid!), kakkerlakken (van de week mijn eerste doodgemaakt...) maar ook sjirpende krekels, schichtige hagedissen en prachtige kolibries.

Laatste woorden

2011-07-19T16:03:00.002+01:00

Al voorbereidingen treffend op mijn vertrek naar Kameroen kom ik dingen tegen waar ik anders niet over nagedacht zou hebben, of die ik voor me uit geschoven zou hebben. Zo heb ik onlangs voor het eerst van mijn leven een notariskantoor van binnen gezien. Een voor vertrek in te vullen formulier van Wycliffe met de prikkelende titel ‘Emergency Instructions’ (met vragen als ‘wie moet er gewaarschuwd worden als er iets ernstigs met je gebeurt?’) vermeldde dat het aanbevolen was om een testament op te maken. Na overleg met mijn ouders heb ik dat ook gedaan. Het voelde niet zo heftig als het klinkt. Niet veel anders dan de andere dingen op mijn lijstje ‘nog te regelen voor vertrek’, zoals paspoort vernieuwen, visum aanvragen en me laten vaccineren. Is dat struisvogelpolitiek? Ik weet het niet, maar ik vind het moeilijk om me een idee te vormen van hoe het is als ik er niet meer zou zijn.

Een ander soort ‘laatste woord’ was het voorbereiden en leiden van de kerkdienst van afgelopen zondag. Een preek maken is voor mij altijd een vreemde mengeling van last en lust geweest en het eerste was zelfs de boventoon gaan voeren. Ik heb het dan ook niet gemist toen ik in Engeland en Zwitserland zat. En nu viel het wel wat vreemd temidden van de paspoort- en prikacties en wat dies meer zij, maar het is me minder zwaar gevallen dan anders. En al luisterend naar Psalm 63 heb ik woorden gehoord die nog wel eens een bron van verfrissing zouden kunnen vormen in het ‘dorre en dorstige’ land waar ik naartoe ga. Extra bagage die de last lichter maakt.

In Kameroen zal ik me gaan bezighouden met het onderzoeken van het klanksysteem (de ‘fonologie’) van één van de Afrikaanse talen die daar in het hoge noorden gesproken worden. En hoewel ik eerlijk gezegd nog niet zo voor me zie hoe ik het precies aan moet pakken en hoe het me zal bevallen, doe ik de laatste tijd allerlei ontdekkingen over de fonologie van mijn eigen moedertaal, waardoor ik de smaak te pakken krijg. Soms lig ik helemaal hyper in bed hardop rijtjes simpele woorden uit te spreken, zoals ‘plunje/franje/bonje/ken je’ of: ‘boompje/boontje/verhoginkje/ringetje/fees(t)je’. Of denkt u bij het lezen hiervan verontrust aan acute bijwerkingen van de malariapillen?

Maar ik hou op, want het wordt zo zoetjes aan tijd om mij met een andere lijst bezig te houden: de paklijst. Daar staat heel wat op, maar ik geloof dat ik meer tijd kwijt zal zijn met bedenken van wat ik thuis zal laten dan van wat ik mee moet nemen.

En ondertussen ben ik aan het aftellen: vandaag de laatste dinsdag in Nederland, morgen de laatste woensdag… en voordat je het weet breekt 25 juli aan: de laatste voetstappen op Nederlandse bodem, een laatste kus, een laatste woord.

The day after

2011-07-04T20:25:00.002+01:00

Velen waren gisteren speciaal naar Rotterdam-Delfshaven gekomen om mijn uitzendingsdienst mee te maken. Familie, vrienden, woongroep Timon, mensen uit mijn tijd als geestelijk verzorger in de Aarhof en Open Vensters en gemeenteleden uit Harmelen, Pernis en natuurlijk Delfshaven.

In de dienst stond centraal hoe God onweerstaanbaar doorgaat met zijn werk, ondanks allerlei schijnbaar onneembare hobbels. Dat Hijzelf de weg baant en dat wij ‘achter zijn feiten aan mogen lopen’. Wat heb ik veel zegenrijke, hoopgevende en hartelijke woorden meegekregen! De dienst ga ik downloaden. Er zullen vast wel momenten komen dat het beneden dood lijkt te lopen en dat ik om woorden van boven verlegen zal zitten. Het was voor mij een mijlpaal, die de overgang markeert van voorbereiding (die inclusief de sollicitatieperiode 3 jaar geduurt heeft) naar verwerkelijking. Een mijlpaal om bij stil te staan, om terug te blikken en vooruit te kijken. Als ik terugkijk op mijn levenspad tot nu toe zie ik een weg met diverse hobbels, kuilen en omzwervingen, maar die, terugkijkend, niet buiten God om is gegaan. Wanneer ik vooruitkijk zie ik geen duidelijk afgebakende route voor me liggen, slechts wat stippellijntjes. Ik weet niet waar het naartoe gaat. Zelfs de nabije toekomst bergt vele onzekerheden in zich. Maar God heeft mijn vertrouwen gewekt. Als Hij meegaat zal het op iets goeds uitlopen.

Vandaag was ik in Den Haag om mijn nieuwe paspoort op te halen en daarmee meteen een visum aan te vragen bij de Kameroense ambassade. Anders dan de vorige keer was de ambassademedewerkster zeker niet onvriendelijk en ik kon het felbegeerde stempel vanmiddag al ophalen! Nu ben ik weliswaar 160 euro maar ook weer een zorg lichter.

Vandaag is het nog precies 3 weken voordat ik vertrek. Op het programma staan nog wat afspraken met vrienden en familie, de laatste inkopen en daarna het grote selecteren en inpakken. Maar eerst nog een preek voorbereiden, voor 17 juli. De laatste was een jaar geleden… Niet ervoor weglopen, niet vluchten in al die regeldingen aan de rand, maar stilstaan, durven te luisteren. De afgelopen weken heb ik meestal een on-Arjaanse rust over me gehad bij alles wat gedaan moest worden. Ook voor dergelijke kleine en concrete dingetjes haalt God blijkbaar zijn neus niet op om daarbij een helpende hand uit te steken. Dus...

Laatste keer aan het meer

2011-06-06T10:41:00.003+01:00

Nu zit ook de laatste maand in Zwitserland erop. Het was al met al wel een soort eindspurt: lessen, huiswerk en toetsen aan de uni; een presentatie op de open dag van Wycliffe Zwitserland (in het Frans); een nieuwe gebedsbrief; en tenslotte de diverse afscheidsmomenten: met mijn gastfamilie, in de kerk (ook met een praatje in het Frans), met medestudenten.

Hoewel mijn studiezin voor mijn laatste kortstondige bezoek aan Nederland (eind april) een beetje in een dip zat, heb ik het de laatste maand wel weer goed op kunnen pakken. De verschillende toetsen zijn gelukkig goed gegaan. De medewerkster van SIL (de organisatie waarbij ik kom te werken) die de studietrajecten Frans coördineert voor toekomstige werkers in franstalig Afrika was ook tevreden. Ik krijg van de uni geen diploma mee, want dan moet je er twee jaar gestudeerd hebben en voor een certificaat één jaar. Met mijn ene semester kom ik alleen voor getuigschriften in aanmerking.

Op de valreep kreeg ik nog drie mensen op bezoek. Eerst een vriend uit Frankrijk die ik nog ken van de cursustijd in Engeland. Hij zit in de sollicitatieprocedure bij Wycliffe Zwitserland en kwam ter gelegenheid van een afspraak daar bij me logeren. Vervolgens bracht de trein één van mijn broers en nog een andere vriend (een Ethiopiër, ook van ‘Engeland’) naar Neuchâtel. Het bezoek van laatstgenoemde leek mij een leuke gelegenheid om een pakje te regelen voor mijn vriend uit Bern die momenteel in Addis Abeba zit. Zo had ik eerder al bij diens ouders een pakketje met kaarten met bijbelteksten en – onvermijdelijk – chocola meegekregen. Maar later belden zij mij nog eens op: hun zoon ging binnenkort naar een andere woning in Addis, of ze ook nog wat gereedschap mee konden geven. Nu scoor ik niet zo hoog op flexibiliteit, dus ik wist eerst niet zo hoe ik het moest combineren met het toeristische programma voor beide bezoekers en het inpakken van mijn koffers. Het was dus een lesje flexibel zijn, waarvan er later ongetwijfeld meer zullen volgen. Maar het is uitstekend verlopen en het was erg leuk.

Ik heb mijn broer meegetroond naar de Gorges de l’Areuse. Ondanks de lage waterstand van de rivier blijft het een indrukwekkende kloof. Het was tegelijk de laatste keer aan het meer. Samen hebben we de nachttrein terug naar Nederland genomen. Sinds gistermorgen sta ik weer op Nederlandse bodem. Ik bleek hartelijk welkom...

De komende zeven weken is het vooral voorbereiden op mijn vertrek naar Kameroen: visa, inentingen, tandartsbezoek, formulieren invullen, inkopen doen (een goeie koffer, een voicerecorder, een zonne-accu voor mijn computer?), de uitzendingsdienst voorbereiden (op 3 juli) en t.z.t. opnieuw afscheid nemen en inpakken. Klinkt nogal alomvattend allemaal. Het is dus zaak het hoofd koel te houden. Straks eerst maar eens een afvinklijst maken. En ik hoef het niet alleen te doen. Mijn Thuisfrontcomité staat ook voor me klaar. En ik herinner mij ook een belofte: ‘Wees over niets bezorgd, maar vraag God wat u nodig hebt en dank hem in al uw gebeden. Dan zal de vrede van God, die alle verstand te boven gaat, uw hart en gedachten in Christus Jezus bewaren’.

Vieren en klimmen

2011-05-01T17:43:00.002+01:00

Illustratie bij Goede Vrijdag: een dakloze die liever kluift aan een tweedehands ijshoorn dan een tas vol goed eten en drinken te accepteren – en die dat laatste vervolgens in de vuilnisbak propt…

Uit de kerkdienst van Pasen: Het eten brandt nog steeds aan, maar toch is heel het leven anders…

Tweede Paasdag. Geen kerkdienst. Eén van de zoons uit mijn gastgezin had me uitgenodigd om mee te gaan klimmen. Ik had het al niet echt een aanlokkelijk idee gevonden, maar ik had gedacht, ‘wie weet leer ik er nog wat van voor later’. Zijn moeder had me verzekerd me dat haar zoon mij nooit zou laten vallen en zijn vader dat er niks kon gebeuren. Bovendien was het een wandje uit de categorie ‘beginners’, dus… Maar toen ik later wanhopig naar houvast zoekend tegen de wand geplakt hing, vroeg deze beginner zich toch af waar hij aan was begonnen en leek de categorie ‘niet voor herhaling vatbaar’ hem toepasselijker.

Nee, klimmen is best, maar dan lopend, zoals zaterdag naar de Creux du Van met mijn medestuderende Wycliffe-collega’s. Na een klim omhoog kijk je loodrecht naar beneden in een duizelingwekkende diepte. Bijzonder is dat de rotswand de vorm van een halve cirkel heeft. Om steenbokken te zien was het waarschijnlijk te druk of te vroeg op de dag, maar dat maakte het niet minder indrukwekkend.

Verder had ik de afgelopen week vrij. Dat was welkom na een paar vrij zware studieweken. Het kwam ook goed uit in verband met de bruiloft van mijn broer, waarvoor ik naar Nederland heen en weer getreind ben. De ligplaats, waar ik in diagonale positie bijna helemaal op paste, was een verademing ten opzichte van de ‘slaapstoel’ van de heenreis waarin ik alles gedaan had behalve slapen. Het was goed om erbij te zijn en de familie weer even allemaal te zien.

Terug in Nederland vond ik het een gek idee om ondertussen nog steeds student in Zwitserland te zijn. De massa’s in oranje uitgedoste mensen op het station van Utrecht leken speciaal georganiseerd om zoveel vaderlandsliefde in mij op te wekken dat ik spontaan zou vergeten in de nachttrein terug naar Basel te stappen. Maar nu ben ik weer in Zwitserland. Een maand nog maar.

Basel

2011-04-16T22:55:00.003+01:00

Op uitnodiging van de personeelsdirecteur van Wycliffe Zwitserland, waar ik af en toe vrijwilligerswerk doe, ben ik met hem mee naar zijn huis gegaan, in een dorp bij Basel. Gisteren de stad bezocht. De rivier (de Rijn) die de stad in tweeën deelt deed me even aan Rotterdam denken. Bazel heeft trouwens ook veel met Erasmus, die er een tijd heeft gewoond en er is gestorven.

Iemand anders die er heeft gewoond is Karl Barth – voor de theologen onder de lezers geen onbekende. Voor een vriend van mij wilde ik kijken of er nog iets in de stad was wat aan hem herinnerde. Op internet hadden we het adres gevonden van het huis waar hij het laatst gewoond heeft. Een pelgrimsoord is het niet geworden. Alleen een naamplaatje op een brievenbus vermeldt nog ‘Karl Barth Archiv’. Geen plaquette, geen rek met folders in vier talen en geen busladingen theologen voor de deur. Maar dat zou vermoedelijk ook niet erg ‘in zijn geest’ geweest zijn.

Vanaf een watertoren in de buurt hadden we een mooi uitzicht. De stad ligt op een drielandenpunt, zodat we vanaf de toren ook een stukje Duitsland en Frankrijk konden zien.

Daarna hebben we de ‘Foxtrail’ gedaan, een soort veredelde speurtocht, inclusief tickets. In mijn eentje zou het me nooit gelukt zijn om de cryptische aanwijzingen te volgen, maar het was allemaal erg creatief bedacht.

Leuk om mee te maken was het voetveer over de Rijn, dat zonder motor vaart. De boot zit vast aan een soort kabelbaan boven het water. In combinatie met de stroming en de stand van het roer zorgt dit ervoor dat hij heen en weer vaart, een systeem dat al sinds de Middeleeuwen zo schijnt te werken. Vooral de eenvoud van het systeem sprak me erg aan.

Er waren ook straatartiesten. Zoals het drietal (Afrikaanse?) jongemannen die onder tromgeroffel salto’s, en ratslagen en andere acrobatische toeren uitvoerden langs de terrassen. Of het Chinese meisje – ouder dan 8 zal ze niet geweest zijn – dat onder fluitspel van vader en broertje op een kleed op straat een soort slangendans deed in de meest ongelofelijke posities. Knap, maar hoe zou ze thuis geïnstrueerd worden? Nee, dan de accordeonist bij het stadhuis die een stuk uit ‘De vier jaargetijden’ speelde. Misschien heette het instrument officieel wel anders. Het leek geen gewone accordeon en het was in ieder geval een buitengewoon spel. Zijn ogen dicht, zijn instrument omarmend, zijn vingers vliegensvlug over de toetsen. Ik kan me niet herinneren dat ik ooit zo ontroerd ben geweest door muziek op straat…

Dierenmanieren

2011-03-25T09:25:00.001Z

‘Na de voorbereidende vloeibare fase is het nu tijd voor het echte werk’, moet de rode kat gedacht hebben. Gistermorgen lag er dan ook een donkergekleurd hoopje in de gang. Valt wel meteen op, dat scheelt. Het vloeibare spul heb ik nog af en toe zelf opgeveegd (met wc-papiertjes en een babybillendoekje na), maar dit is toch echt het pakkie an van de rechtmatige eigenaar van de beestenboel.

De zwarte springt soms op tafel als ik argeloos een bekertje yoghurt aan het leeglepelen ben. Behalve van water dat net uit de kraan komt (hij springt soms ook op het aanrecht) houdt hij namelijk ook van yoghurt. Van mij krijgt hij niks voordat hij weer terug op de grond is.

De grijs-witte (de ‘kotser’) houdt zich de laatste tijd koest, dat moet ik hem nageven.

Waande ik eerst nog mijn eigen kamer een ‘beestenvrije zone’, blijkt ook dit een illusie te zijn. Laatst heeft namelijk de hond des huizes ‘eigenpotig’ de deur van mijn kamer opengekrabbeld. En tegenwoordig komt hij ’s nachts wel eens pal voor mijn deur in de gang liggen slapen. Tegenwoordig is het dus altijd deur op slot als ik weg ga. Knappe jongen als hij nu nog binnenkomt…

Maar schokkender vind ik het om een mens te zien die bijna leeft als een dier. Ik dacht dat ik in Rotterdam wel wat gezien had. Maar misschien is juist dàt het wel wat het hier aangrijpender maakt: dat ik er hier niet op ‘gerekend’ had in deze kleine stad aan de oever van het meer. Of dat het er maar één is die ik tot nu toe gezien heb. Hij draagt een vaalzwarte jas en een korte broek waaronder de zwart-rood gevlekte huid van zijn benen te zien is (ontstoken? afgestorven?). Met een rugtas en twee paraplus op zijn gekromde rug en nog een tas in zijn hand sjokt hij over straat.

Een tijdje geleden had ik hem al eens proberen te groeten. Ik zei iets over het weer, dat de zon lekker scheen – nietwaar? Maar als antwoord stak hij zijn tong naar me uit en tilde zijn broek op die een soort schort bleek te zijn waar hij niets onder aan had. Als een prooidier dat zijn belager probeert af te schrikken. Geschokt liep ik weg. Wat is er in zijn leven gebeurd dat hij blijkbaar niet kan verdragen dat iemand hem aanspreekt?

Eergisteren liep ik – zoals ik meestal doe na een dag studeren aan de uni – langs de oever van het meer naar het plein waar de bussen vertrekken. Het zacht aangolvende water weerkaatste het warme namiddaglicht van de zon. De overkant met daarachter de witte Alpen. Rust zoeken, zachtjes voor me uit bidden. Ik liep verder. Een schok van herkenning: de gekromde man. Hij had honger, graaide in een vuilnisbak. Walging. Van een afstandje dacht ik: misschien loopt hij nu wel verder, dan hoef ik er niks meer mee. Maar hij maakte aanstalten om te gaan zitten. En o nee, daar was een snackbar, op nog geen 20 meter afstand... Moet ik, zal ik…? Ik kocht een sandwich en een flesje vruchtensap. De man kwam mijn richting op. Ik wachtte hem op. ‘C’est pour vous!’, probeerde ik, het tasje in mijn uitgestoken hand. Maar hij leek niets te horen. Nog een keer. Hij liep door, naar een andere vuilnisbak. Toen heb ik het tasje naast hem op de grond gezet en ben ik weggelopen, zonder nog om te kijken. Geschokt, verward. Ik weet niet eens of hij het tasje wel heeft opgemerkt.

Hoe zou Jezus zo iemand zien? Zijn er voor Hem ook onaanraakbaren? Mensen die te ver heen zijn? Soms bid ik om met zijn ogen naar de mensen te leren kijken. Maar wil ik dat echt? Wat gaat dat mij kosten? Het kostte Jezus meer dan een sandwich…

Studentenleven

2011-03-04T22:32:00.004Z

Na het weekje ertussenuit was ik het Frans toch nog niet volslagen kwijt. De niveautests op de universiteit gingen goed. Aan de hand daarvan zijn we per vak in groepen ingedeeld. We hebben 10 verplichte vakken: van spelling via spreek- en luistervaardigheid tot geschiedenis en literatuur. Ik ben niet zo’n geschiedenisfreak; op mijn diploma van het VWO had ik daarvoor ternauwernood een voldoende. En literatuur ligt mij ook niet zo. Geef mij maar een paar malse grammatica-oefeningen of een dictee! Verder volg ik nog twee vertaalvakken, waarbij we teksten vanuit het Engels of het Duits naar het Frans vertalen. Geen makkie, maar wel leuk.

De studentengroep is heel erg internationaal. Van Canada tot Oezbekistan en van Thailand tot Bolivia zijn de mensen in Neuchâtel neergestreken. Ik heb al een paar leuke gesprekjes gehad met medestudenten.

Voor het vak spreekvaardigheid moeten we een keer een spreekbeurt houden, van 15 minuten. Gisteren kregen we een hele les over hoe dat eruit moet zien en waar dat aan moet voldoen. Het wordt op allerlei punten beoordeeld. Ik word altijd beetje zenuwachtig van eisenlijstjes. Nou ja, het begint met een goed idee over een onderwerp. Velen doen het over hun land van herkomst. Misschien dus iets als ‘Nederland waterland’. Of ‘talensmeltkroes Kameroen’, dat klinkt ook wel goed. Wordt straks ook een beetje mijn land, tenslotte.

Het voorstel wat er vanuit Kameroen is gedaan voor een werkplek en takenpakket klinkt nog steeds goed in de oren. Het is in een provincie die ‘het Uiterste Noorden’ heet. Maar daar moet je je bepaald geen winterjassen bij voorstellen. Een groot deel van het jaar is het er heet en droog: de Sahel… De taak die ik daar zou kunnen gaan doen (gesteld dat dit het wordt dus) is het onderzoeken van het klanksysteem in een van de lokale talen die daar gesproken worden. De komende tijd gaan we de dingen verder doorspreken.

Mijn gastfamilie was de afgelopen week op vakantie, dus ik had het rijk alleen. Mijn eigen kamer heb ik nauwelijks van binnen gezien, behalve dan om te slapen. Ik vind het prettiger om in de huiskamer te zitten, ruimte om me heen te hebben. Wie ik ook om mij heen heb: mijn kattenvrienden… Ik heb slechts een paar keer de ‘pipi’ van de rode kat op hoeven ruimen en vanmorgen – dit was nieuw voor mij – het braaksel van de oudste van het stel – kan hij soms de speciale brokjes ‘voor gevoelige en oudere katten en katten met overgewicht’ niet verdragen? Meer dan een wederzijds gedoogbeleid zit er tussen mij en de katten denk ik niet in. De hond is mee skieën, de hanen worden gelukkig door de buren verzorgd en de schildpad schijnt nog steeds aan zijn winterslaap bezig te zijn.

Na het vertek van mijn gastgezin heb ik vorige week zaterdag meteen maar de gelegenheid te baat genomen om een jong stel medestudenten (ook Wycliffers) hier thuis op het eten uit te nodigen. Heb ik echt een half jaar niet gekookt? Nou, dan mocht mijn eigengemaakte pindasaus er best wezen, al zeg ik het zelf.

Afgelopen zondag was de uitzendingskerkdienst voor mijn oud-kamergenoot en vriend uit Bern. Overmorgen vliegt hij naar Afrika. Tja, nu ervaar ik eens hoe het voelt als iemand vertrekt en je zelf achterblijft. En vanuit Kameroen een keer op de koffie in Ethiopië, dat klinkt niet zo realistisch. Hopelijk reiken de moderne communicatiemiddelen tot in de binnenlanden van Afrika…

Dinsdag 1 maart hadden we vrij, vanwege de onafhankelijkheid van ‘de Republiek en het Canton Neuchâtel’, die op die dag gevierd wordt. Behalve een evaluatiegesprek met iemand van Wycliffe over de voortgang van de studie had ik niets te doen en daarom ben ik meegegaan naar het kantoor van Wycliffe Zwitserland, niet heel ver hiervandaan. Daar heb ik mij nuttig kunnen maken met het bewerken van een adressenbestand. Net een klusje voor mij: orde en netheid scheppen. Tja, als je van binnen niet altijd even overzichtelijk bent, moet je de ‘buitenboel’ een beetje op orde zien te houden, of werkt dat niet zo...? ;-)

Tussen Frans en Frans

2011-02-16T12:24:00.001Z

De vijf en een halve week aan de taalschool waren een goede en welkome opwarming. Volgende week begint namelijk het taalprogramma aan de universiteit, waarvoor je een gevorderd niveau moet hebben. Eén van de docentes aan de taalschool zei dat ze me in die weken een grote sprong heeft zien maken. Dat was leuk om te horen!

Momenteel heb ik een weekje vakantie, dat ik doorbreng in Bern bij mijn oud-kamergenoot van tijdens de cursusweken in Engeland. Hij vertrekt begin maart naar Ethiopië. Goed om deze dagen nog even met elkaar op te trekken.

Bern ligt wel aan de andere kant van de ‘Röstigraben’. Dat is de naam voor de taalgrens tussen franstalig Zwitserland (Suisse Romande) en het duitstalige deel (Suisse Allemande). Nu begint het taalprogramma volgende week aan de uni met een plaatsingstest: op basis van mijn niveau in het Frans word ik in een van de groepen geplaatst. En op de taalschool zei men dat het belangrijk was om op een goed niveau ingedeeld te worden; niet te laag, want de groepen met lager niveau zijn groter. Maar met een weekje ertussenuit zal mijn Frans toch niet in rook opgaan?

Van het Zwitsers Duits maak ik heel weinig, hoewel ik in het ‘gewone’ Duits toch een eind kan meekomen. De woorden klinken heel anders. Ze hebben wel onze keelschraapklank (‘ch’) , die veel anderstaligen moeilijk vinden bij ons. Dat schept dan toch een band… Overigens zijn er ook weer heel wat varianten: zo is ‘Bernduutsj’ weer anders dan wat ze in Zürich spreken, heb ik me laten vertellen.

Ik was laatst op een gebedsbijeenkomst waar zowel in het Frans als in het Zwitsers Duits gesproken werd. Eerst was er iemand die een inleiding deed in het Duits. De volgende spreker begon in het Frans. Dat voelde als ‘hèhè, nu snap ik het weer…!’ en dat was ook wel weer leuk om te merken!

Gisteren zijn we naar het kantoor van Wycliffe Zwitserland geweest, waar deze vriend van mij nog een en ander moest bespreken voor zijn vertrek. Financiën, verzekeringen, pensioen, communicatie… Ik ben weer extra blij met mijn Thuisfrontcomité, dat mij daarin zoveel helpt...! Ondertussen vermaakte ik mij met het sorteren van een verzameling uitleenboeken op het kantoor en het vertalen van mijn vriends nieuwsbrief in het Engels.

Het weer is nu wel somber. Even afkicken na de uitbundige zon, de zachte temperaturen en het gekwetter van de vogels van de afgelopen week! Mijn gastfamilie hoopt dat de sneeuw weer terugkomt: echte Zwitsers. Ik ben toch meer een lente-type… ;-) Nee, ik ben blij dat ik niet in Siberië hoef te gaan werken. Geef mij dan maar Kameroen – ja, ja, ik weet het, als ik daar na een boodschappentripje amechtig hijgend mijn t-shirtje uitwring, piep ik wel anders…

Ik heb trouwens juist bericht uit Kameroen gekregen! Ze hebben een project voor mij in gedachten. Wow, dat klinkt dan opeens heel concreet! Maar het is nog allemaal zo vers van de pers, dat ik het eerst even moet laten bezinken en er wat over heen en weer moet corresponderen. Wordt vervolgd…

Een dag uit het leven van…

2011-01-27T21:32:00.002Z

7:00u. Mijn mobiele telefoon wekt me. Het vooruitzicht van een douche helpt me om eruit te komen. Ik loop door het donker van de gang naar het lichtknopje, hopend dat de ‘kat-die-een-psycholoog-nodig-heeft’ (zoals hij vergoelijkend genoemd wordt) niet in de gang heeft geplast.

7:30u. Stille tijd. Helpt om te focusen, voordat allerlei vragen of zorgen met de aan de haal kunnen gaan. Ik ben het Onze Vader in het Frans aan het leren. En ik lees uit twee Franse bijbelvertalingen. Nee, het moet geen taalles worden, maar de verhalen uit Genesis kan ik goed volgen.

8:00u. Naar boven om te eten: een schaaltje crüsli met melk, of een paar sneden brood met jam, beide zelfgemaakt door Nicole. Het brood blijft open en bloot op tafel of in de keuken liggen. In Rotterdam was er altijd het schrikbeeld van muizen. Toegegeven, die zullen hier wel uit de buurt blijven, met drie katten. Die lopen en liggen trouwens ook overal en nergens. Maar Axel, de jongste zoon van 18, zegt dat de katten geen brood eten, alleen melk of boter. Verder maar niet over nadenken. Vers gebakken is het brood overigens heerlijk. Ik krijg ook een sandwich mee voor tussen de middag. Het voelt wel onwennig en overdreven om niet zelf brood klaar te maken.

8:30u. Buiten neem ik de eerste aanblikken van het meer in me op terwijl ik me naar de bushalte begeef. Als het niet koud of mistig is – maar dat wil om deze tijd van het jaar nog wel eens het geval zijn – vind ik het prettig om even op de bus te wachten. Wegdromend bij de aanblik van de uitlopers van de Jura, machtig en mysterieus, als sfinxen die de ingang tot een verboden dal liggen te bewaken. Daar moet ik toch eens heen... Maar daar is de trolleybus al.

Ik pak een oud franstalig weekblad uit mijn tas en streep woorden aan die ik later op wil zoeken. De strekking van de meeste artikelen krijg ik toch aardig te pakken. Na een kwartier stap ik uit en dan is het nog ruim vijf minuten heuvelop naar Inlingua, de taalschool. Goed om even beweging te hebben.

Ondertussen probeer ik de nummerborden van auto’s in het Frans op te zeggen. Op school leren we ‘septante’ (70) en ‘nonante’ (90), zoals ze hier in Zwitserland zeggen (en trouwens ook in België). In sommige gebieden zeggen ze zelfs ‘huitante’ (80). Helemaal niet gek bekeken, vind ik zelf. De logica van het precisieuurwerk. Maar in Kameroen zullen ze wel de ingewikkelde versie (‘60-10’, ‘4-20’ en ‘4-20-10’) hebben meegekregen, dus die probeer ik me ook aan te leren.

9:10u. De les begint. De eerste twee uur zijn we opgesplitst in twee groepen. Ik zit met nog twee andere Wycliffers (dames uit de States) in een groepje. ’s Maandags beginnen we met te vertellen wat we in het weekend gedaan hebben. Maar verder ligt de nadruk tijdens deze eerste uren op grammatica en woordenschat. We werken het lesboek door, kijken huiswerk na en doen nog wat oefeningen in de les.

10:55u. Pauze. We kletsen wat bij het ene hangtafeltje dat de school rijk is. Het is allemaal erg kleinschalig hier.

11:15u. Voor het tweede blok lessen zijn we samengevoegd met de andere groep, maar 7 personen is ook nog goed te doen. Hier doen we vooral activiteiten om onze spreek- en luistervaardigheden te verbeteren. Luisteroefeningen vond ik op school altijd een crime, maar na drie keer kan ik er toch wel wat van maken. We krijgen ook wel eens een foto die je moet beschrijven en waarbij je een herinnering moet vertellen. En soms bekijken we een (teken)film waarvan we om beurten een stukje moeten navertellen.

12:50u. Eén van ons heeft een sleutel gekregen van ‘onze’ kerk, die naast de taalschool ligt. Daar eten we onze meegebrachte lunch op. En ’s woensdags is er soep voor de buurt, waar we ook gebruik van maken. En vrijdagsmiddags bereidt een oudere vrouw uit de kerk altijd een warme lunch voor de hier studerende zendelingen.

Daarna ga ik naar huis. Na al het studeren en socialiseren voelt mijn kamer wel een beetje stil en eenzaam aan, maar dat went ook weer. Eerst even mail checken… Dan neem ik door wat we vandaag geleerd hebben en zet me vervolgens aan het huiswerk. Qua studiebelasting is het goed te doen, maar daarbuiten zijn er nog veel andere manieren om met de taal bezig te zijn. Een gesprekje met de familie hier in huis bijvoorbeeld. Dat gaat gelukkig al heel aardig. En de krant lezen, radio luisteren, online journaal kijken… allemaal ‘onderdompeling’, denk ik maar zo. Ik ben ook nog van plan om alle woorden die ik tot nu toe heb geleerd in een computerbestand te zetten, maar daar ben ik nog niet aan toegekomen.

Contacten bijhouden is ook belangrijk. En soms moet er ook iets zakelijks geregeld worden, zoals de inschrijving bij de gemeente, met een briefje in het Frans erbij. En misschien nog even een ommetje. (Gisteren ontdekt hoe pittoresk het naburige dorpje is, compleet met wijngaarden erbij, dat zal er mooi uitzien van de zomer!) Maar dan is het wel weer tijd om te gaan slapen. Morgen weer een dag…

Arrivé

2011-01-09T22:57:00.003Z

De treinreis naar Zwitserland was nogal vermoeiend. In tegenstelling tot waar ik op gerekend had, had ik geen ligplaats, maar een gewone stoel waarvan je de leuning voor de vorm een klein eindje naar achteren kon verstellen. Verder leken de twee mannen naast me verwikkeld in een snurkcompetitie en bleef het licht in de coupé lang aan, maar een sjaal over je ogen voelt toch niet zo natuurlijk aan. En mijn verkoudheid hielp ook niet bepaald om lekker weg te dommelen.

De trein kwam wel op tijd in Basel aan en ik had daar ook ruim de tijd om een kaartje te kopen en met mijn vier stuks bagage de trein naar Bern te enteren. Erg leuk om daar door mijn kamergenoot uit Engeland van de trein opgehaald te worden. Maar toen we eind van de middag bij de gastfamilie aankwamen, kennismaakten en wat praktische dingen doorspraken (in het Frans natuurlijk…) viel de moeheid pas echt op me. De mensen waren uiterst hartelijk, maar het huilen stond me nader dan het lachen.

Na een goede nachtrust voelde ik me gelukkig alweer wat beter, hoewel nog onwennig. Die dag had ik meteen al een privéles op de taalschool, ter voorbereiding op de gewone cursussen, die pas deze week beginnen. De docente was erg hartelijk en enthousiast en had een goed programma in elkaar gezet. Dat helpt wel om er warm voor te lopen.

En qua omgeving is het ook bepaald geen straf om hier te studeren. Neuchâtel zelf is erg mooi gelegen op een heuvel aan het gelijknamige meer, en heeft veel oude gebouwen en huizen in warme kleuren.

De gastfamilie bij wie ik deze maanden verblijf, woont in Corcelles, een naburig dorp. Vanuit mijn kamer heb ik uitzicht op het meer en de besneeuwde toppen van de Alpen daarachter. Dat had slechter gekund…

De familie blijkt erg van huisdieren te houden. Zolang de hond (‘Tiger’) mij met rust laat, wil ik hem best aardig vinden. Hij heeft overigens wel veel haren die soms bij plukjes op de autostoelen achterblijven. En verder lopen er nog drie katten in en uit, in wier uitwerpselen ik al eens gestaan heb toen ik een foto van het uitzicht wilde nemen. Buiten zijn er nog twee hanen die wel van zich laten horen en ook een schildpad, die ik nog niet gezien heb.

Gisteren ben ik met de familie en een bevriend echtpaar verderop langs het meer wezen wandelen (mooi weer, mooi uitzicht). Voor het eerst van mijn leven kaasfondue gegeten – aan de smaak moet ik geloof ik nog wel een beetje wennen. De vrouw van dat bevriende echtpaar sprak zo duidelijk Frans dat ik met plezier naar haar luisterde.

Vanmorgen naar ‘La Rochette’ geweest, oftewel de Eglise Evangélique Libre de Neuchâtel. Daar werd ik zowel vóór als na afloop van de dienst hartelijk welkom geheten. Hoewel alles in het Frans was, werd ik echt geraakt door sommige van de liederen. Daarna werd ik uitgenodigd voor de ‘Dimanche accueil’ (‘zondagsontvangst’), waarbij telkens andere mensen uit de kerk een maaltijd organiseren voor alleengaanden. De gastheer en –vrouw waren erg hartelijk en humoristisch. Verder waren nog vier andere zendelingen. Drie van hen blijken op dezelfde taalschool Frans te studeren als ik. Leuk om alvast wat mensen te kennen. Ja, ik geloof dat ik me toch wel thuis kan gaan voelen.

Nachttrein naar Zwitserland

2011-01-03T17:01:00.001Z

Vanavond is het zover, de volgende stap: op weg naar Zwitserland. Nog nooit met een nachttrein gereisd. Best spannend allemaal: komen we op tijd aan op het station? Krijg ik mijzelf en mijn vier stuks bagage (sleepkoffer aan de hand, grote rugzak achter, kleine rugzak voor, laptop over mijn schouder) op tijd de juiste coupé in? En hoe ‘werkt’ dat eigenlijk in zo’n nachttrein, 10 uur lang met vijf wildvreemde reisgenoten in één coupé te zitten (= liggen)? Voor nog geen vijftig euro kan ik vast niet al teveel comfort verwachten. Maar ja, straks in Kameroen…

Morgenochtend moeten we even voor zevenen in Basel aankomen. Vervolgens neem ik een binnenlandse trein naar Bern. Trein uit, al mijn bagage over de perrons slepen, kaartje kopen, trein in met alles erop en eraan (de irritatie wekkend van de opeengepakte forensen…?) In Bern wacht als het goed is mijn oud-kamergenoot uit Engeland mij op; die heeft beloofd mij naar Neuchâtel te brengen. Ik zie ernaar uit hem weer te ontmoeten.

En hoe zal het straks in Neuchâtel zijn? Zal ik mij thuis voelen bij het gastgezin? Vijf maanden is toch een hele tijd… Zal ik daar weer mensen vinden om mee op te trekken? En zal het lukken met het Frans? Ik ben nou bepaald niet vloeiend in die taal – maar ja, daar is het natuurlijk allemaal om begonnen… ;-)

En dit is alleen nog maar een klein tripje, vergeleken bij de grote reis naar Kameroen, komende zomer. Nee, ik ben geloof ik helemaal niet zo’n globetrotter.

Een vriend van mij gaf mij Psalm 121 mee, voor onderweg:

Ik sla mijn ogen op naar de bergen, van waar komt mijn hulp?
Mijn hulp komt van de HEER die hemel en aarde gemaakt heeft.
(…) de HEER houdt de wacht over je gaan en je komen
van nu tot in eeuwigheid.

Ik ga toch maar.

Tussentijds

2010-12-20T09:50:00.002Z

Twee certificaten rijker ben ik nu ruim een week terug in Nederland. ‘Went het al weer een beetje?’ Als ik eerlijk ben: ja en nee. Aan de ene kant is het meeste hier nog bij het oude en vertrouwde gebleven. Maar aan de andere kant mis ik wel sommige mensen, met wie ik de afgelopen vier maanden hele dagen optrok. En ik blijk ook het rooster te missen, dat de dag netjes voor mij indeelde in lesuren afgewisseld met welkome pauzes. Het blijkt niet altijd mee te vallen om grote delen van de dag zelf in te delen. Maar het scheelt dat ik hier bij mijn ouders mee kan draaien met het ritme van elke dag. En het is vast een goede les voor het ‘veld’: daar zal ik ook wel grotendeels mijn eigen programma moeten maken.

Ik besteed mijn tijd onder andere met PR-werkzaamheden: presentaties her en der, een stukje in een kerkblad, een kerstgroet. En verder met het bezoeken van vrienden en familie, die me een warm welkom bereid hebben. En ook moeten er nog een paar dingen geregeld worden voor mijn vertrek naar Zwitserland. Dat komt al snel dichterbij: 3 januari neem ik de nachttrein naar Basel.

Voor de sneeuw hoef ik het niet te doen, er valt hier genoeg. Mooi voor een wandeling trouwens. En bewegen doet goed. Een DVD uit de Planet Earth-serie van de BBC bekijken ook, of luisteren naar rustige muziek. Ook belangrijk voor op het veld: een goede balans vinden tussen werken en ontspannen, goed voor mezelf zorgen. De lessen gaan dus onverminderd door…

Bijna terug

2010-12-08T22:59:00.003Z

Het Asante Twi taalproject zit erop. Drie weken om twee onderzoeksrapporten te schrijven, met ons groepje van vijf. Tal van sessies met Grace, de Ghanese ‘Language Resource Person’, om ons te voorzien van woorden en zinnen om te onderzoeken. We waren gewapend met een recorder, om ze na te kunnen luisteren. Welke verschillende klanken heeft de taal precies? En bovendien: op welke toon worden de woorden uitgesproken? Asante Twi is namelijk een toontaal: een en hetzelfde woord kan verschillende dingen betekenen, al naar gelang je het uitspreekt. Over dit soort dingen ging het eerste rapport. Verder veel pluizen en puzzelen op de grammatica, waarover het tweede rapport moest gaan. Stressen naarmate de deadlines opdoemden, maar het is gelukt.

Naast het officiële studieprogramma heb ik laatst nog deelgenomen aan een vrijwillige minicursus ‘haarknippen zonder electriciteit’. Een vaardigheid die straks vast van pas zal komen, zeker in een land de electriciteit wat minder betrouwbaar is dan bij ons… Er kwamen dus alleen een kam en schaar aan te pas, en moedige proefpersonen. Ik ben nog wel erg onwennig, zeker met dameshaar. Tussen haakjes, zal er straks iemand zijn om míjn haar te knippen? Niet de belangrijkste vraag natuurlijk, maar het schiet me wel eens te binnen. En ik zal misschien ook wel mijn dagelijkse lik haargel moeten ontberen. Maar ja, we zien wel.

De omgeving is momenteel erg mooi, met berijpte bomen. Zie foto.

Kerst is duidelijk in aantocht. Het winkelcentrum in de stad is volop in de kerstsfeer en ook het Wycliffe Centre zelf is in de stemming. Een grote dennenboom buiten is opgeluisterd met een lichtsnoer, de aula is versierd met kerstboom en slingers, en zelfs heb ik ergens een ‘geörigamied’ rendiertje waargenomen. Afgelopen maandag was er een kerstviering voor een buurtschooltje, waarvoor ik nog de verteller Lukas gespeeld heb, getooid met een theedoek om het wat meer in de context te plaatsen. En morgen is er een kerstmaaltijd, met heuse toegangskaartjes. Heus niet ongezellig allemaal, maar toch vind ik dat we het in Nederland niet slecht bekeken hebben met ons Sinterklaasfeest, dat vertraagt het kerstgewoel tenminste een beetje. De Sint heeft mij overigens niet vergeten. Sterker nog, hij is mij zelfs achterna gereisd met traditionele lekkernijen, waarvoor ik hem erg erkentelijk ben.

Dit is trouwens mijn laatste bericht vanuit Engeland. Vrijdag de 10e neem ik het vliegtuig naar huis. Hoewel, dat laatste is ook niet meer wat het geweest is. Geen huis meer voor mijzelf. Wel plekken waar ik terecht kan in de tijd dat ik in Nederland ben, maar ik ben benieuwd hoe het zal zijn om de komende weken zo’n beetje uit de koffer te leven… Die zal ik ondertussen trouwens gelijk weer zo’n beetje moeten gaan inpakken voor Zwitserland, waar ik vanaf januari tot juni Frans zal gaan studeren.

Soms krijg ik de vraag of ik zin heb om naar huis te gaan of dat ik nog langer zou willen blijven. Eerlijk gezegd is het voor nu wel weer even goed geweest. Ik heb me er op ingesteld om nu naar huis te gaan. Het programma werkt zelf ook naar een afronding toe en is intensief genoeg geweest. Nee, het is goed om dit gedeelte nu af te ronden. Maar ik heb wel heel veel waardevolle bagage meegekregen in al die weken.

Maar oei, eerst nog afscheid nemen. Vier maanden intensief met elkaar opgetrokken te zijn, dat schept wel een band. Vreemd idee om sommige (veel? de meeste?) mensen misschien nooit meer terug te zien. Zal ik ze missen? Ze zeggen dat het erbij hoort, afscheid nemen. Ze zeggen ook dat het nooit went.

‘Adieu’, ‘met God’ – laten we elkaar dat maar meegeven...

Vuurwerk en een verdronken frisbee

2010-11-14T17:47:00.004Z

Het is een druilerige dag. De herfstblaadjes beginnen al te glibberen onder je voeten. Jammer, ik hou er juist zo van om door hele bergen knisperbladeren te waden. Zouden de spoorwegen in Nederland nog berijdbaar zijn?

Vorige week vrijdag regende het ook pijpestelen, maar die waren niet sterk genoeg om de vlammen te doven. 5 November wordt hier herdacht dat eeuwen geleden (1605) een aanslag op de koning, diens familie en andere VIPs verijdeld werd, het zogeheten ‘Buskruitverraad’. Traditioneel worden er op die dag vuurwerk en vreugdevuren ontstoken. Hier op het Wycliffe Centre werd de gelegenheid aangegrepen om grofvuil te verbranden, dat in de loop van de tijd tot een aardige brandstapel uitgegroeid was.

Het viel mooi samen met de afsluiting van het theoriegedeelte van de cursus. Het was aardig bikkelen geblazen al die 6 weken en soms ook stressen, maar ik heb toch maar de verleiding weerstaan om mijn studieboeken op het vuur te gooien…;-) Ik zal ze de komende weken nog vaak genoeg nodig hebben. En de resultaten van de opdrachten die ik moest inleveren geven gelukkig ook geen aanleiding om de boel te verbranden...

Het daaropvolgende lange weekend hebben we te baat genomen om het ‘Wycliffe eiland’ even helemaal achter ons te laten. Met een groepje van vier zijn we naar de zuidkust gegaan.

Ik had voor de gelegenheid mijn hier aangeschafte frisbee meegenomen (om precies te zijn was het een ‘aerobie’, een platte ring). Hij had nog geen buitenlucht gezien, maar hij was zo licht van gewicht dat hij bij de tweede worp al in de golven verdween. We hebben nog fluks onze schoenen uitgetrokken en naar hem gedregd, maar hij was blijkbaar ook in het water erg dynamisch en dat is hem fataal geworden. Inmiddels heb ik een nieuwe gekregen van degene die hem mij wat al te enthousiast toegegooid had.

Verder hebben we erg genoten van het prachtige weer en vervolgens ook van de hartelijke gastvrijheid van een echtpaar in Southampton dat via SIL (partnerorganisatie van Wycliffe) voor Azië werkt. Ze kenden één van ons, maar het was toch bijzonder dat ze het geen bezwaar vonden om ons alle vier te laten mee-eten en in hun huis te laten overnachten.

De volgende dag zijn we in Southhampton naar de kerk geweest en vervolgens door de beide zoons van het echtpaar in de stad rondgeleid. Het moderne winkelcentrum en de haven deden me denken aan Rotterdam.

De afgelopen week zijn we een paar dagen bezig geweest met het thema ‘living in Christ’ (‘leven in Christus’). Heel anders dan al het gestudeer, maar niet minder belangrijk om aandacht aan te besteden.

Vanaf deze week gaan we de theorie in praktijk brengen. Ons groepje gaat met Asante Twi aan de slag. Voor mij niet geheel onbekend, want tijdens de eerste cursus zat ik ook in een groepje dat met die taal bezig was. Toen was het doel te oefenen hoe je het leren van een vreemde taal aanpakt zonder boeken. Ditmaal moeten we de fonologie (kort gezegd het klanksysteem) en de grammatica van die taal gaan beschrijven.

Het hoeft allemaal niet uitentreuren te gebeuren, maar toch ben ik blij dat ik het niet in mijn eentje hoef te doen. En gelukkig zit er ook iemand bij die secretaresse geweest is en uitstekend kan organiseren, want ik ben niet zo goed in de grote lijnen. Geef mij maar het gepeuter met details, ieder zijn gaven en talenten. En dan komt het er natuurlijk op aan om elkaar aan te vullen en goed te communiceren, net als straks ‘in het echt’. Mijn woongroepjaren zijn vast geen slechte voorbereiding geweest...

Stress op het eiland

2010-10-26T23:11:00.003+01:00

Om even van achter mijn studieboeken vandaan te zijn, heb ik mijn laptop meegenomen naar de koffielounge, om dit bericht te schrijven bij een mok automaatcappucino. In de lounge zitten een paar studiegenoten een gezelschapsspel te doen – waarschijnlijk ook voor hen een welkome afleiding.

De afgelopen vier weken van deze nieuwe cursus ‘Taalstudievaardigheden’ zijn we volgepompt met griezelige termen als ‘allofoon’, ‘predicaat’ en ‘morfeem’. Kan ik nog switchen naar ‘Alfabetisering’ of ‘Bijbelgebruik’ (de beide andere specialisaties)? Nee, ik geloof toch dat dit mij het beste ligt, al klinkt een vak als ‘fonologie’ misschien niet al te sappig in de oren, om van ‘grammatica’ nog maar te zwijgen…

Hoog puzzelgehalte in ieder geval. Ik was nooit zo van de puzzels, maar ik vind het leuk om vreemde woorden en zinnen gedetailleerd te bekijken en te zoeken naar verbanden en verschillen. En relevant is het ook nog, want je kunt niet de bijbel vertalen als je niet eerst in de gaten hebt hoe een bepaalde taal ‘werkt’.

Wel moet ik eerlijk zeggen dat ik dat grote doel soms even kwijt ben. Het is al met al best een pittig programma, met veel huiswerk. Momenteel zijn het vooral twee ‘P-woorden’ die me in de nek hijgen. Het eerste is ‘Palantla Chinantec’ en dat is een indiaanse taal in Mexico waarover we eind deze week een grammaticawerkstuk moeten inleveren. Het tweede is het 'Portfolio' dat we moeten schrijven over ons toekomstig werkgebied – voor mij dus Kameroen. En dan is het ondertussen weer hoog tijd voor een nieuw weblogbericht, een nieuwsbrief, een gebedsbrief...

Kortom, ook op dit rustige Wycliffe-eiland kan ik in de stress schieten, heb ik gemerkt. Maar was er niet ook nog Iemand die me hier heeft gebracht en die wil dat ik hier iets mee ga doen? Zou Hij dan ook niet kunnen geven wat ik daarvoor nodig heb, elke dag opnieuw? Dat moet me af en toe echt weer even te binnen gebracht worden.

Het scheelt dat ik een prettige groep medestudenten heb. En ook met mijn nieuwe kamergenoot kan ik het uitstekend vinden.

Ondertussen is de herfst duidelijk ingetreden. Het kan flink fris worden nu. Gelukkig behoort mooi weer nog niet helemaal tot het verleden. En dan een wandeling met uitzicht op de verkleurende heuvels, bestreken door een zachte najaarszon … rust, ruimte...

Time flies

2010-09-21T19:46:00.004+01:00

Het is lang stil geweest hier aan de overkant… De tijd is omgevlogen. Inmiddels heb ik het certificaat voor de eerste cursus al op zak. Vooral de laatste weken waren best intensief, met diverse schrijfopdrachten en toetsen. De belangrijkste onderdelen tijdens deze periode waren fonetiek en het taalpracticum. Daarover nu iets meer.

Fonetiek gaat over klanken als de kleinste bouwstenen van taal. Hoe ze klinken, hoe ze gemaakt worden en welk symbool erbij hoort (uit het fonetisch alfabet). We waren ingedeeld in kleine groepjes, elk met onze eigen docent. Het is vooral goed luisteren, kijken, na-apen en opschrijven (dictees). Verbazingwekkend wat je mond (of, zoals ze hier zeggen, je ‘vocale apparaat’) allemaal kan voortbrengen!

Behalve de klanken zelf zijn er nog bijkomende dingen die verschil kunnen maken in de betekenis van woorden. Bijvoorbeeld hoe lang of kort je een bepaalde klank uitspreekt (dit is bijvoorbeeld belangrijk in het Fins). En dan zijn er nog de ‘tonentalen’, waarbij één en hetzelfde woord met gemak vier verschillende betekenissen kan hebben, naar gelang de toon waarop je het uitspreekt. Daar is het dus de toon die de muziek maakt... Chinees is bijvoorbeeld zo’n ‘tonentaal’, maar ook veel talen in West-Afrika (en dat komt gevaarlijk dicht in de buurt van Kameroen…!).

Hoe leer je een vreemde taal zonder een boek? Die vraag stond centraal in het taalpracticum. Ook hierbij zaten we in kleine groepjes. Elk groepje ging aan de slag met het leren van een bepaalde taal, met behulp van een ‘language resource person’ (iemand die die taal als moedertaal spreekt). Er waren groepjes voor Tamil (Z-India en Sri Lanka), Kantonees (China) en Asante Twi (Ghana). Ik zat in het laatstgenoemde groepje, dat werd bijgestaan door Grace, een respectabele Ghanese dame. Het begint heel basaal en concreet, met speelgoedfruit en boerderijdieren en intelligente zinnetjes als ‘banaan’, ‘grote koe, kleine koe’ en ‘de sinaasappel ligt op de tafel’. En daarbij moet je dan de juiste voorwerpen en opstellingen aanwijzen. Echt spelenderwijs dus…! Eerst mochten we alleen maar luisteren en aanwijzen, later ook spreken. Aan het eind van elke les namen we de nieuwe woorden op en verwerkten ze in een computerprogramma, waarmee we ze zelf konden oefenen.

Ook moesten we een ‘shared experience’ gaan ondernemen. Wij hebben een Ghanese maaltijd gekookt (yam met kip in pindasoep). Daar komen natuurlijk veel verschillende voorwerpen en handelingen bij kijken, en als je daar veel foto’s van maakt kun je met gemak de volgende lessen vullen met het leren van al die nieuwe woorden en het beschrijven van de foto’s. Dat deden we dan ook. Iedereen moest een keer een les voorbereiden. Achteraf gezien had ik wel wat minder lang kunnen ploeteren op mijn lesplan, want het was veel te lang. Maar het was een goede leerervaring, want de kans is groot dat we later ons eigen lesprogramma moeten gaan ontwerpen.

Donderdagavond sloten we de hele cursus af met een ‘fun night’ (bonte avond). Het is sowieso een prettige mix van humor en ernst hier. Vrijdag werden de certificaten uitgereikt en namen we afscheid van vijf studiegenoten, die voor een andere zendingsorganisatie gaan werken en alleen deze cursus maar hoefden te volgen. Ook mijn kamergenoot is vertrokken. Voor de volgende cursus krijg ik weer een nieuwe. Komen en gaan, leren kennen en weer loslaten. Dat schijnt erbij te horen, bij het leven als zendeling. Velen hebben er een harde dobber aan.

Ondertussen genieten we ook van ontspanning en van de omgeving. Zo zijn we twee keer met een groepje naar Oxford geweest en afgelopen weekend naar Cambridge. En in de omringende heuvels (de Chiltern hills) kun je prachtig wandelen.

Deze week is het even rustig, met slechts 3 dagen programma (introductie voor nieuwe leden). Volgende week begint de nieuwe cursus, de specialisatiefase. Ik ga daarvan de module ‘Taalstudievaardigheden’ volgen. Hopelijk bevalt me dat net zo goed als de vorige…

Aan de overkant

2010-08-15T13:56:00.003+01:00

Dit is mijn eerste bericht van overzee. Amper twee weken terug was ik nog druk bezig om mijn huis leeg te halen. Het grootste deel van de spullen die ik wilde bewaren hebben we verhuisd naar de zolder van een vriend. Wat ik niet wilde bewaren kon iemand uit de kerk goed gebruiken. Mijn laatste nachten in Rotterdam bracht ik door op de grond, op een geleende matras. De dag voor mijn vertrek was het nog flink aanpoten om de laatste spullen uit te zoeken en weg te brengen of in mijn tassen en koffer voor Engeland te stoppen. Tussendoor moest er ook nog een aanvraag voor vrijwillige AOW de deur uit. Gelukkig waren er vele helpende handen!

Behalve met uitzoeken, verhuizen en inpakken van spullen waren er ook nog diverse momenten van afscheid. Zondag 25 juli voor het laatst (?) een kerkdienst geleid, in de Hervormde Gemeente Harmelen. Dat is de gemeente waar ik opgegroeid ben, dus dat gaf er wel een bijzonder tintje aan. De zondag daarop werd er voorbede voor mij gedaan in mijn huidige thuisgemeente, in Rotterdam Delfshaven. Verder waren er nog afscheidsmaaltijden met mijn Thuisfrontcomité en met mijn familie en op de laatste avond een borrel in de tuin van de woongroep. Afscheid nemen gaat mij niet van een leien dakje, maar het doet wel erg goed om zoveel hartelijke groeten en wensen mee te krijgen!

Maar zaterdagmorgen vroeg was het dan echt zover. Voor de laatste keer mijn deur op slot, de sleutel afgegeven. Dat voelde wel heel definitief: ik heb nu geen huis meer…!

De treinreis via Brussel verliep voorspoedig, maar in Londen was het toch nogal een gesleep door de metrogangen met al die bagage. Voor het laatste stuk heb ik dan ook maar een taxi genomen - voor het eerst in mijn leven in mijn eentje in zo’n ding gezeten. Maar ik ben veilig en wel aangekomen en dan vergeet je de ongemakken gauw.

Het Wycliffe Centre (zie foto bij het adres) was bekend terrein. Anderhalf jaar geleden was ik daar ook al, voor de oriëntatieweek WOW ('Window on Wycliffe'). Het slaapgebouw is nogal geesteloos. ‘Mijn’ kamer, die ik met een medestudent moet delen, is nog niet eens zo groot als mijn zitkamer aan de Mathenesserweg en de meubels zijn een beetje aftands. Maar ook dat lijkt te wennen. Benieuwd hoe dat over een paar weken is…

Het terrein is wel erg mooi, met goudgele glooiende graanvelden, waar imposante rode wouwen (roofvogels) hun zweefvluchten boven maken. In de directe omgeving kun je goed wandelen. Verder is er een volleybalveld, een groot voetbalveld en zelfs een klein zwembad, maar dat laatste heb ik nog niet uitgeprobeerd. Het eten is erg goed. Wat een luxe om elke maaltijd gewoon maar binnen te kunnen lopen, een bord vol te laden en nog niet eens te hoeven afwassen!

Inmiddels is er alweer een week voorbij. De groep is snel vertrouwd geraakt. Wat daar ongetwijfeld bij helpt is dat we veel tijd samen doorbrengen. Niet alleen tijdens de lesuren, maar ook bij de koffie, tijdens het eten of als we volleyballen, een film kijken of een wandeling maken.

Ik heb er erg naar uitgezien om met deze opleiding te beginnen, maar nu ik eenmaal hier ben wordt ook dat heel gauw ‘normaal’. Soms heb ik na een lesuur gewoon zin in pauze. En ik moet eerlijk bekennen dat er ook lessen bij zijn waarbij ik nauwelijks een gaap kan onderdrukken. Maar dat heeft vast ook te maken met de warme lunch, hier de hoofdmaaltijd van de dag…

En waar gaan de lessen eigenlijk over? De afgelopen week stond vooral in het teken van introductie van allerlei onderwerpen. Zo ging het bijvoorbeeld over cultuurverschillen, die allerlei misverstanden in de communicatie kunnen opleveren. Het zal geen verrassing zijn dat Nederlanders bekend staan om hun directe communicatie: gewoon zeggen wat je van iets vindt en wat je zegt, dat is ook wat je bedoelt. Maar wist je dat in Zuid-Korea ‘ja’ ook ‘nee’ kan betekenen…?! In onze ogen is dat al snel liegen, maar daar is harmonie in relaties het allerbelangrijkste; gezichtsverlies voor de een of de ander moet te allen tijde voorkomen worden. Daar moet je dus vooral tussen de regels door lezen. Het leuke is dat de studentengroep ook erg multicultureel is. Behalve uit alle hoeken van Groot-Brittannië zijn er studenten uit de VS, Roemenië, Rusland, Zuid-Korea, Finland, Noorwegen, Australië en Ethiopië. Behalve mijzelf zijn er nog twee mensen uit Nederland.

Via de links boven mijn adres (in de rechterkolom van mijn weblog) kun je meer lezen over het cursusprogramma. Vanaf morgen gaan we flink aan de slag met ‘fonetiek’ (klankleer), waarbij we vooral heel veel gaan oefenen. Al die tongbrekers zullen vast veel hilariteit opleveren!

Inpakken en...

2010-07-21T12:02:00.002+01:00

Ik ben maar met een simpele ruimte begonnen: de keuken. De lekkageschade van begin dit jaar is kort geleden door de schilders mooi hersteld. En omdat ik toch de kastjes weer op moest hangen, heb ik gelijk maar de gelegenheid te baat genomen om alles schoon te maken en op te ruimen. Bestemming selecteren: kastje, kringloop, of kliko. Een confrontatie met mijn hamstergedrag. Of is het meer eekhoorn-achtig: dingen verzamelen en vervolgens vergeten dat je ze hebt? De juspoeder van een paar jaar over de houdbaarheidsdatum heb ik in ieder geval maar niet meer bewaard.

En al die potjes! Ik schijn er vroeger al een zwak voor te hebben gehad, zodat mijn ouders dachten dat ik apotheker zou worden als ik later groot was. Om de een of andere reden kan ik potjes en bakjes niet goed weggooien: zonde toch, ze kunnen nog zo handig van pas komen! En reisflesjes, zo handig voor shampoo en zo. Ja, en voor wat nog meer eigenlijk? Geen idee, maar ik had er een heleboel.

Mijn koelkast heeft een goed plekje gekregen in het Vlaardingse appartementje waar onlangs een meewoner (jongere die in een soort begeleid wonen-traject volgt) uit onze woongroep naartoe is verhuisd. Zelf gebruik ik voor de tussentijd even een kleinere uit een ander woongroepappartement, die tijdelijk werkloos stond. Van een grote naar een kleine is al een overgang, met zo’n minuscuul vriesvakje. Maar ja, zal ik in Kameroen überhaupt wel een vriesvakje hebben?

De emmers en potten met verf kon ik kwijt aan een vriend die een huis heeft gekocht waar behalve de muren en de vloeren bijna alles aan verklust moet worden. Zaterdag heb ik hem helpen verhuizen. Blij dat ik niet in zijn schoenen sta met mijn twee linkerhanden. Voor mijn doen was het al heel wat toen ik een paar jaar geleden had besloten de kozijnen en vensterbanken in de woonkamer te gaan verven. Dat pakte toch wel goed uit. In mijn overmoed had ik gedacht verder te gaan met het kleine kamertje. Ik zag het al voor me, sfeervol opgeknapt, met openslaande deuren naar het minibalkonnetje. In al die tijd heb ik er uiteindelijk maar een enkele keer op gezeten, overdwars op mijn klapstoeltje, om naar het straatverkeer te kijken en de autodampen op te snuiven. Nee, ik was altijd blij met de mooie ruime achtertuin van de woongroep. Met mijn plannen voor het achterkamertje is het dan ook niet verder gekomen dan het sauzen van de muren en het schuren van de kozijnen. Kan de volgende bewoner straks meteen aan de slag.

Vrijdag heeft een vriendin / medekernbewoonster uit de woongroep helpen inpakken, in de woonkamer. Dat schoot tenminste op! Alleen al haar aanwezigheid maakte mij kordater in het weggooien. Nu de bijbelverklaringen al in dozen zitten, maakt dat de rest al een stuk behapbaarder. En dan heb ik nog niet eens heel veel boeken, althans voor een theoloog.

Maar wat heb ik met stenen? Waarom zou ik die paar Ierse oceaankeien bewaren? En wat moet ik met een handvol witte Andalusische strandkiezels? Maar weggooien, nee…

Er waren ook een paar ongedachte ‘slikmomenten’. Bijvoorbeeld toen ik zomaar één van mijn planten, boordevol levenskracht nog, stond te versnijden. Mooi vond ik ze al lang niet meer, die paar stakige sansevieriastengels. Ook niet leuk om weg te geven. Nog even priemden de stengels mij vervaarlijk tegemoet, maar met mijn stenleymes was ik ze toch te sterk.

En de pruik die ik 17 jaar geleden droeg, tijdens de chemokuren. Waar eigenlijk teveel ‘haar’ op zat en waarvan de plakkertjes mij irriteerden. Nog altijd lag hij daar in zijn doosje in de kast, met borstel en al. Een beetje weggestopt, want hij had toch iets lugubers over zich. Nog één keer aangeraakt, nog even eraan geroken, voordat ik hem in de vuilniszak stopte.

En dan de knuffel waar ik nog mee op mijn babyfoto’s sta: de goeiige, sullige panter. Trouw bewaakte hij nog steeds één van mijn boekenkasten, hangend in een hoekje. Ik kon het niet over mijn hart verkrijgen om hem zo tussen het vuilnis te stoppen. Ik heb hem eerst in een aparte plastic zak gedaan. Het voelde als een lijkenzak.

Tja, al opruimend stuit ik op veel rariteiten, van binnen en van buiten...

Afscheid

2010-07-05T12:32:00.002+01:00

Ik ben nog een beetje aan het bijkomen van alle afscheidsmomenten van vorige week. Maandag op de koffie bij de bewoners van de aanleunwoningen in Ameide, waarbij ik tegelijk nog iets heb verteld over mijn toekomstplannen. Woensdag koffie gedronken met de mensen die kort geleden naar de nieuw gebouwde ‘Hof van Ammers’ zijn verhuisd. Mijn allerlaatste werkdag, donderdag 1 juli, heb ik doorgebracht in ‘Open Vensters’ in Leerdam. ’s Morgens bij de viering van de ‘verjaardagen van de maand’ een korte meditatie gehouden en de aanwezige bewoners gegroet, vervolgens het huis door om de overige mensen te groeten en ’s middags een sapje met collega’s. Veel meegekregen: een bos bloemen, hartelijke woorden, een kaartje, een envelop met inhoud, een met zorg uitgezocht cadeautje. Het deed mij erg goed. Tenslotte nog de kast opgeruimd, evenals mijn computerbestanden en emailaccount. En toen voor de laatste keer in de auto naar huis, om niet meer terug te komen. Voorbij. Gek idee.

Tussen al die afscheidsmomenten van mijn werk door dinsdagavond afscheid genomen in de woongroep. De komende weken woon ik er weliswaar nog, maar omdat er vanaf nu telkens mensen op vakantie zijn, hebben we het naar voren gehaald. De tuin was versierd en er was een heerlijke maaltijd klaargemaakt. Als symbool van het licht van Christus kreeg ik een kaars met het woongroeplogo mee, die ik moest aansteken aan de grote kaars. Staande in de kring, elkaars handen vasthoudend, werd er voor mij gebeden en mij een zegenlied toegezongen. Oeps, toen kwam het wel even binnen: dit gaat dus over mij, ik ga hier weg! Nu prijkt mijn foto op het muurtje in de gang, tussen de foto’s van al die mensen van wie ik zelf ooit het afscheid heb meegemaakt. Sommigen van hen waren trouwens opnieuw aanwezig, speciaal voor mijn afscheid. Dat maakte het extra bijzonder.

Veel zorg en creativiteit hadden de (oud-)woongroepgenoten ook gestoken in het ludieke deel van het afscheid: ik kreeg een slinger mee, bestaande uit rode, witte en blauwe vlaggetjes met daarop herinneringen uit het woongroepleven, in woord en beeld. Dat gaat natuurlijk mee in mijn koffer! Ook had iedereen een verhaaltje over mij geschreven, beginnend met ‘Er was eens…’ Terugkerend motief daarin was het afwassen in de keuken, een bezigheid waarin ik inderdaad vaak betrapt kon worden. Met een knipoog daarnaar heb ik op mijn beurt iedereen een persoonlijke kaart meegegeven, in een vaatdoekje als envelop. En twee bloempotten voor in de tuin, gevuld met zonnebloemen. (Deze zijn inmiddels verlept, wat ik maar niet symbolisch zal duiden.) Al met al heel intens, zo’n afscheid, maar ook heel goed. Wat kun je elkaar veel meegeven!

En passant had ik ook nog een bruiloft van een goede vriend, vrijdag. We zaten er warmpjes bij op die tropische dag. Tijdens het diner klonk nog een gesmoorde juichkreet vanuit de keuken over één van de goals van Nederland tegen Brazilië. Blij dat ik dit nog voor mijn vertrek mee heb kunnen maken (de bruiloft bedoel ik)!

Nu heb officieel vakantie, tot 1 augustus. Maar hoewel mijn agenda de komende tijd nog aardig wat blanco blaadjes telt, zal ik voor vakantie niet veel tijd hebben. Er moet nog van alles gebeuren. Zo geformuleerd is dit echter niet bepaald een gedachte die tomeloze energie in mij ontketent, integendeel. Het is dus zaak om het hele project in behapbare stapjes te knippen. Het uitzoeken van mijn spullen is slechts één daarvan, maar al een project op zich. Wel is het nu een ideale gelegenheid om eens grondig de bezem te hanteren, dus dat ben ik zeker van plan. Tussendoor heb ik nog een paar afspraken met familie en vrienden.

Voorlopig of definitief, het afscheid nemen gaat dus nog even door. Van mensen, van spullen, een huis, een levensfase...

Laatste keer...

2010-06-21T15:42:00.003+01:00

Die woorden gaan deze weken vaak door mij heen, en anders zijn het wel andere mensen die mij er opmerkzaam op maken.

Zo was dit weekend voor mij het laatste woongroepweekend, het jaarlijkse kampeeruitje met de woongroep. We bivakkeerden op een minicamping bij het Zeeuwse Oostkapelle. Een kampementje van 7 tenten. Hoewel ik geen raskampeerder ben, heeft het ‘basic’ bezig zijn met zijn allen onmiskenbaar zijn charme. Ouderwets opgegoten koffie drinken uit een plastic mok, zittend op je vouwstoeltje in de kring. Met je persoonlijke wc-rol naar het toiletgebouw. Het gegraaf in je tas. Het geluid van de ritsen van tenten en slaapzakken.

En dat alles op steenworp afstand van de zee, zij het een flinke steenworp. Prachtig hoe het struikgewas in de duinen zich vormt naar de heersende windrichting: net schansen. De rijen verweerde palen die je blik de zee in trekken. Het zachte avondlicht dat de aanrollende schuimkoppen bestrijkt.

Zal ik dat missen in Kameroen? Het onstuimige water, de zilte wind, die weidse blik? Zee genoeg daar, dat wel: met 400 km Atlantische kust mag het er best wezen. Maar ook malariamuggen schijnen erg gecharmeerd te zijn van de moerassige kuststreek. Niet dat de rest van het land malariavrij is, maar het is mij als miltloze man afgeraden om me te gaan settelen in de moerassen. Kwestie van de kat en het spek denk ik.

Het water kwam overigens niet alleen vanuit de zee op ons toe. Zaterdagmorgen ontbeten we gedeeltelijk in regenpak of met paraplu. Maar die middag brak de zon flink door. Lekker op blote voeten gefrisbeed op het grasveld. ‘Sport & ontspanning’ zijn voor mij niet bepaald een onafscheidelijk tweetal, maar dit was echt genieten!

Zaterdagavond nog naar een reünie geweest van de basisschool. Vier uur in de auto heen en weer naar Harmelen. Maar toch de moeite waard. Ik was benieuwd naar wat er van iedereen geworden was. De meesten waren moeiteloos te herkennen. Het was vertrouwd en vreemd tegelijk: een groot deel van je kinderjaren heb je met elkaar meegemaakt. Maar in de 22 jaar die sindsdien verstreken zijn, is ieder zijns weegs gegaan. Toch zaten we niet om gespreksstof verlegen, onder te partytent bij de barbecue. En zo stonden wij daar met onze vier- of vijfendertig jaar over vroeger te praten…

Vrijdag had ik trouwens ook nog naar een bruiloft in noordoost Groningen kunnen gaan. Een vrouw heeft daar haar boer gevonden. Deze oud-bijbelkringgenote heeft overigens voor haar studie nog stage gelopen in Kameroen, bij SIL (partnerorganisatie van Wycliffe) en dat schept wel een band, natuurlijk. Zojuist kreeg ik van een vriendin de liturgie van de trouwdienst door de bus en wie schetst mijn verrassing over de bestemming van de collecte...!!! Maar alle drie deze activiteiten bijwonen, dat zag ik niet zitten. Vorige week bleek trouwens toch al erg intensief, met twee rouwdiensten voor oud-bewoners van het verzorgingshuis. En of dat de laatste keer was?

Ondertussen wordt er druk geworven om de lege plek die ik straks achterlaat weer te kunnen opvullen. Zo zat ik vrijdag zelf nog bij twee sollicitatiegesprekken voor een nieuwe geestelijk verzorger. Ik had nog nooit aan die kant van de tafel gezeten, maar het was wel een boeiend proces en het mondde uit in een unanieme keuze.

Ook in de woongroep wordt druk geworven voor een nieuwe kernbewoner in mijn plaats. Men heeft graag weer een man in Rotterdam, dus als u / jij (M) interesse hebt… (zie www.timon.nl/timon/kernbewoners). Volgende week afscheid. In juli woon ik nog wel hier, maar straks gaan de eersten al op vakantie en een afscheid is iets om met zijn allen te beleven. Spannend!

Kippenvel

2010-06-13T22:26:00.005+01:00

Wat moet je met nieuwe spullen als je gaat vertrekken? Je kunt beter zoveel mogelijk wegdoen. Toch wilde ik juist nog een paar aankopen doen. Vorige keer schreef ik al over een laptop; dat staat nog te gebeuren. Maar het werd ook tijd voor een nieuwe bril. De oude stamde nog uit mijn ‘Utrechtse tijd’ en was dus minstens 8 jaar oud, en dat is erg oud voor een bril, volgens mijn broer (en die kan het weten want hij is opticien). Het uitzoeken was gauw gepiept. Ik heb maar één brillenzaak aangedaan, vanwege een kortingsactie aldaar. Vervolgens wees de verkoopster erop dat bijna alle monturen te breed waren voor mijn hoofd. Toen bleven er nog drie over, waarvan ik er maar één mooi vond. Eergisteren kon ik hem al ophalen. Gelijk ook maar een zonnebril op sterkte aan laten meten (bij een concurrent weliswaar). Mijn oude opzetzonneklepje past niet meer op mijn nieuwe bril en een zonnebril zal in Kameroen vast wel eens van pas komen…

Vrijdagmiddag met Els (een enthousiast en zeer praktisch ingesteld lid van mijn Thuisfrontcomité) naar Hoogvliet getuft om daar een doos boeken gratis af te halen. Els rook hier potentiële inkomsten, gezien de titels die erin zaten. Ze zullen namelijk in september verkocht worden op de startzaterdag van mijn gemeente, de Hervormde Gemeente Delfshaven, en de opbrengst is voor… (u mag raden).

Gelijk maar de gelegenheid te baat genomen om bij een doe-het-zelfzaak verhuisdozen aan te schaffen. 20 Gewone en 15 boekendozen, dat klinkt als heel wat, maar als ik ze in ga pakken heb ik vast meer spullen dan mij lief is. Het leek erg concreet op een onherroepelijk dichterbij komend afscheid, zo bleek ook uit de reactie van een woongroepgenote die me ermee thuis zag komen.

Gisteren naar de 40-jarige jubileumviering van de Nederlandse tak van Wycliffe Bijbelvertalers geweest. De viering vond plaats in de Jacobikerk in Utrecht (bekend terrein vanuit mijn studietijd). Geen kleine kerk, maar goed gevuld met allemaal mensen die op de een of andere manier iets met Wycliffe Nederland hebben: medewerkers van het kantoor en van het ‘veld’, leden van hun thuisfrontcomités, ouders (inclusief de mijne), bestuursleden, vrijwilligers en diverse andere genodigden.

Er waren natuurlijk toespraken en felicitaties, maar ook workshops. Die boden voor elk wat wils. Aan ‘dans / ethnomusicologie’ heb ik mij niet durven wagen, ondanks dat de tweede term nog een beetje vertrouwenwekkend en wetenschappelijk verantwoord klonk. Ik ben toen maar naar ‘cultuurverschillen’ gegaan. Leuke bijkomstigheid: de workshop werd geleid door de directeur van SIL-Kameroen en zijn vrouw, juist op verlof in Nederland. (SIL is de partnerorganisatie van Wycliffe, waaraan medewerkers die worden uitgezonden als het ware worden ‘gedetacheerd’; ik kom dus t.z.t. bij SIL-Kameroen te werken).

Wist u bijvoorbeeld dat Afrikanen het onbestaanbaar vies vinden om je neus te snuiten in een zakdoekje dat je vervolgens in je zak stopt? Gewoon je keel schrapen (liefst met veel geluid) en ter plekke legen; je kunt het maar beter kwijt zijn, toch?
Ik noteerde ook een potentiële bron van stress en misverstanden: visite. Hier in Nederland nodigen wij mensen bij ons uit; na verloop van tijd nemen de bezoekers het initiatief om op te stappen. In Kameroen kom je daarentegen onaangekondigd op bezoek. Het bestaat niet dat het ongelegen komt, want relaties, daar gaat alles toch om? Maar het is daar helemaal niet gek als de gastheer of –vrouw op een gegeven moment duidelijk maakt dat het bezoek weer naar huis moet gaan. Eerder vertrekken zou trouwens onbeleefd zijn…
Interessant of irritant, die cultuurverschillen? Van de mensen leren houden, dat zal al een slok op een borrel schelen, kregen we nog mee.

Ook bezocht ik de workshop ‘vertaalproblemen’. Hoe vertaal je ‘zo wit als sneeuw’ voor mensen voor wie alleen de zinderende zon vertrouwd is? Of wat moet je met het verhaal over de schipbreuk van Paulus bij een volk dat diep in de binnenlanden woont, nog nooit de zee gezien heeft en alleen smalle bergbeekjes kent? Maar hier ging de workshop nu eens niet over… Wel ging het over de vraag wat je moet doen als er in een bepaalde taal ‘teveel’ woorden ergens voor zijn. Zo zijn er bijvoorbeeld in het Muna, een taal op Sulawesi (Indonesië) wel 11 verschillende woorden voor ‘dragen’. Als je iets draagt met je handen heet het anders dan wanneer je het meeneemt aan een stok over je schouder, en weer anders dan wanneer je het in een mand op je rug meezeult, om enkele voorbeelden te noemen. Dus elke keer dat er in de Bijbel over ‘dragen’ gesproken wordt, moet je kiezen welk woord het beste past. Echte puzzelaars, die Bijbelvertalers! Ik ben trouwens benieuwd hoe ze daar zouden zeggen 'Arjan draagt een nieuwe bril'...!

Maar wat me het meest is bijgebleven is de presentatie van 26 Nieuwe Testamenten, het resultaat van evenzoveel Bijbelvertaalprojecten waaraan Nederlandse Wycliffe-medewerkers hebben bijgedragen tijdens de afgelopen 40 jaar. Eerst klonk het prachtige ‘How beautiful are the feet…’ uit de Messiah van Händel. Vervolgens werden al die Nieuwe Testamenten binnengedragen, begeleid door tromgeroffel. Toen viel het orgel in en uit volle borst zongen we het ‘U zij de glorie’. Het kippenvel stond me op de armen en de tranen in de ogen.

Druk druk druk…

2010-06-07T13:07:00.003+01:00

'Het is stil aan de overkant...' Een doorgewinterde weblogvolger heeft vast zoiets gedacht. Het is immers alweer ruim een maand geleden dat ik mijn weblog lanceerde. Hoog tijd dus voor een nieuw bericht!

Ik zet mijn eerste onwennige stapjes in het land van de nieuwe media. Eerst dacht ik dat ik pas iets nieuws op mijn weblog zou kunnen zetten als ik een concrete mijlpaal zou bereiken (bijv. mijn vertrek naar Engeland in augustus)! Maar mijn TFC (Thuisfrontcomité) legde mij geduldig uit dat het zo niet werkt met weblogs: maak anderen deelgenoot van je proces! Het zal ook wel een kwestie van karakter zijn: ik heb liefst eerst een beetje grip op de zaken, voordat ik anderen mee laat kijken...

Proces is er ondertussen genoeg. Allereerst in mijn hoofd: er gaat geen enkele dag meer voorbij of ik ben op de een of andere manier bezig met mijn toekomstige uitzending. Maar ook daarbuiten gebeurt er al veel concreets.

In dit stadium is PR erg belangrijk, voor het opbouwen van de sponsoring. Zo geven wij (mijn TFC en ik) her en der presentaties in kerken. Eind maart in de Hervormde Gemeente Harmelen (waar mijn ‘roots’ liggen), begin mei in de Pelgrimvaderskerk in Rotterdam-Delfshaven (waar ik nu lid ben) en vorige week nog in de Hervormde Gemeente Pernis (waar ik drie jaar als pastoraal medewerker gewerkt heb). Trouwens ook weer in Harmelen, bij een ‘Afrika-avond’ georganiseerd door de Hervormde en Gereformeerde diaconieën aldaar.

Ik moest wel over een drempel heen, om zo openlijk te spreken over mijzelf, mijn plannen en de afhankelijkheid van ondersteuning door anderen daarbij. Maar na een tijdje gaat het al wat gemakkelijker. Het helpt om te beseffen dat ik niet vraag om sponsoring van een leuk vakantiereisje, maar om werk in Gods koninkrijk. Ook de vele hartverwarmende reacties zijn bemoedigend.

Behalve de PR-activiteiten zijn er nog allerlei andere dingen die gedaan moeten worden, en als het even kan liefst vandaag of morgen…
* Spullen selecteren, liefst lekker grondig: een deel wegdoen / verkopen (dus als u nog iets nodig heeft…) en de rest opslaan;
* Nadenken over en regelen van sociale voorzieningen (voor de oude dag, tja, regeren is vooruitzien…) en verzekeringen (bijv. voor ziektekosten en arbeidsongeschiktheid);
* Administratieve rompslomp: uitschrijven bij de Gemeentelijke Basisadministratie; iemand machtigen voor bankzaken, opzeggen van energie, telefoon e.d. ;
* Uitzoeken van en inschrijven bij een taalinstituut waar ik vanaf januari volgend jaar kan gaan werken aan mijn Frans;
* Laptop aanschaffen;
* En, last but not least: afscheid nemen…

Wat dat laatste betreft: dat werd half april voor het eerst heel concreet, toen ik afscheid nam van mijn werk als geestelijk verzorger in woonzorgcentrum ‘De Aarhof’ (Rotterdam). Gek idee: iets afsluiten terwijl dat wat er voor in de plaats komt nog lang niet in kannen en kruiken is. Leren loslaten en vertrouwen dus…
1 Juli stop ik met mijn andere baan, als geestelijk verzorger bij de zorggroep Alblasserwaard (voorheen in ‘Open Vensters’ in Ameide, nu in Leerdam en Groot-Ammers). Ook heb ik inmiddels mijn huur opgezegd. Dat klinkt zakelijk en gemakkelijk. En inderdaad, een brief is zo geschreven, maar het betekent wel een einde aan ruim zeven jaar in woongroep Timon Delfshaven; zeven jaar samen leven, lief en leed delen, vormen en gevormd worden.

Soms vliegt het me wel even aan allemaal, zeker nu de tijd tot aan mijn vertrek naar Engeland eerder een kwestie van weken dan van maanden is... In mijn eentje gaat het echt niet, als ik daar nog niet achter was, dan ben ik het nu.

Maar gelukkig heb ik een enthousiast, doortastend en nuchter Thuisfrontcomité achter mij staan. En het geeft rust te beseffen dat het uiteindelijk Gods werk is. Dan zal Hij ons ook wel geven wat er nodig is om het uit te voeren.

Land in zicht

2010-04-30T10:30:00.004+01:00

Waar?

Vanaf het begin van mijn sollicitatie bij Wycliffe Bijbelvertalers was Franstalig Afrika in beeld als het gebied waar ik zou komen te werken. Dat is echter een enorm gebied... Maar inmiddels is een concreter land in het vizier gekomen: Kameroen (zie kaartje).

Wat?
Het is de bedoeling dat ik ga werken als exegeet / assistent vertaler ('exegese' = uitlegkunde van de Bijbel). Dit betekent bijvoorbeeld dat ik lokale vertalers zou kunnen helpen met achtergrondinformatie vanuit de grondtekst over de Bijbelteksten die zij in hun eigen taal aan het vertalen zijn.

Bij welk project ik dat zal gaan doen kan pas concreet worden wanneer ik in Kameroen ben. De eerste tijd daar zal ik ruimschoots de gelegenheid hebben om een aantal projecten te bezoeken waar ik ingezet zou kunnen worden, om daarna de keuze te maken. In ieder geval kan ik er gerust op zijn dat er werk genoeg is…

Wanneer?

In eerste instantie zal ik voor een periode van twee jaar worden uitgezonden. Daarna zal worden bekeken of een uitzending voor langere termijn mogelijk is.

Maar voordat ik op het vliegtuig kan stappen moet er nog veel gebeuren.
Zo moet ik eerst nog een opleiding volgen, in Engeland. Die duurt vier maanden. Op deze opleiding leer je onder andere hoe je je een vreemde taal en cultuur eigen kunt maken.

Vanwege mijn focus op Kameroen, waar Frans de belangrijkste voertaal is, zal ik na 'Engeland' eerst nog een aantal maanden naar Frankrijk gaan, om daar te werken aan mijn kennis van het Frans. Niet om nòg een Franse bijbelvertaling te maken, want daar zijn er al genoeg van. Het doel van Wycliffe Bijbelvertalers is om de Bijbel beschikbaar te maken in talen waarin hij juist nog niet bestaat. In Kameroen gaat het dus om vertaalprojecten in een deel van de 270 (!) Afrikaanse talen die daar gesproken worden. Communicatie met lokale medewerkers uit die taalgroepen is daarbij erg belangrijk en dat gebeurt via het Frans als bemiddelende taal.

Naar verwachting zal ik ongeveer halverwege 2011 officieel uitgezonden kunnen worden naar Kameroen.

En ondertussen...

De komende tijd richt ik mij vooral op het opbouwen van een 'vriendenkring', een kring van mensen die mij willen ondersteunen. Meer hierover kunt u lezen op de pagina 'Vrienden gezocht'.

Straatbeeld in Yaoundé, de hoofdstad van Kameroen